en

 

Onderstaand vindt u de eerste reactie op van MOB op: “Maatregelenpakket voor de stikstofproblematiek in de woningbouw- en infrastructuursector en voor de PFAS-problematiek”

Samenvatting

Het op 13 november 2019 gepresenteerde maatregelenpakket is alleen als noodmaatregel bedoeld om de bouw weer vlot te trekken. Het bevat een aantal maatregelen voor de korte termijn. Het kabinet heeft nog steeds geen lange termijn visie op de problematiek. Stikstofemissiereductie als gevolg van langzamer rijden wordt uitgeruild tegen (a) het mogelijk maken van huizenbouwprojecten en (b) nieuwe snelwegen. Juridisch gezien kan dat niet in de huidige overbelaste situatie. Het kabinet maakt weer dezelfde fouten als waarop het PAS is gesneuveld. Kennelijk zijn hier geen lessen uit getrokken.

 Snelheidsverlaging

Deze is alleen maar tijdelijk en bovendien alleen van 06.00-19.00. Echter ook gedurende de nacht emitteren voertuigen NOx en belasten onze gezondheid en verzuren onze natuurgebieden. Er is geen enkele onderbouwing voor het niet doorvoeren van een algehele snelheidsverlaging. Deze maatregel is sowieso al nodig voor vermindering van stikstofdepositie op natuurgebieden en dus een herstelmaatregel. Juridisch kan de ruimte dus niet voor nieuwe activiteiten worden gebruikt. Gezien de tijdelijkheid van de maatregel kan de verminderde depositie als gevolg van deze maatregel niet  worden gebruikt. Over handhaving geen woord. Kortom: een hoogst onzeker effect zodat de maatregel niet voldoet aan de juridische eisen.

Warme sanering van varkenshouderij

Slechts 30% van de vergunde ruimte wordt afgeroomd. De overige 70% mogen andere boeren dus gebruiken om uit te breiden. Dit betekent niet alleen verkwisting van overheidsgeld maar ook nog eens vragen om nieuwe juridische procedures.

MIRT-projecten

Quote: “Het kabinet heeft besloten dat er ruimte komt voor de volgende zeven MIRT projecten: A27/A12 Ring Utrecht, A1/A28 knooppunt Hoevelaken, A6 Almere Lelystad, A4 Haaglanden, Innova 58 Tilburg Eindhoven, A27 Houten Hooipolder en Innova 58 Annabosch Galder. Voor deze zeven projecten was een snelheidsverlaging als mitigerende maatregel beoogd”.

Over welke ruimte heeft het kabinet het hier? Er is hiervoor geen ruimte.  Deze tekst is kennelijk ook niet juridisch getoetst.

Een nieuw stikstofregistratiesysteem?

Kennelijk een “salderingsbank” met een nieuw verflaagje. Deze zijn in de pre-PAS periode allemaal gesneuveld.

Collectieve legalisatie van ruim 3000 meldingen

Het is volstrekt onduidelijk hoe het kabinet dit wil gaan aanpakken. Juridisch is dit ons inziens niet haalbaar als een collectieve actie.

Meeste boeren beschikken nu niet over een geldige vergunning

Kennelijk is het nog niet doorgedrongen dat de meeste boeren nu niet meer over een geldige vergunning beschikken omdat de bestaande vergunningen alleen over stalemissies gaan. Al deze boeren zullen dus een uitbreidingsvergunning moeten aanvragen.

Samenstelling veevoer

Het plan om de stikstofcrisis aan te pakken door enzymen aan veevoer toe te voegen is gevaarlijk en komt niet meer voor in het voorstel. Niet vermeld wordt dat sturen op verlaging van eiwit in het rantsoen van dieren ook zal gaan leiden tot minder melkopbrengst en tot minder snelle groei. Overigens was dit ook een PAS-maatregel die nooit van de grond is gekomen. Integendeel, boeren zijn voer gaan gebruiken met meer eiwit.  De reductie van 3,6 mol/ha/jaar is daarom een slag in de lucht. Op veel plaatsen moet de stikstofdepositie met 500-800 mol/ha/jaar omlaag. Dus echt bijdragen aan de noodzakelijke depositieverlaging doet deze maatregel dan ook niet.

Opgeven van zwakke, lees: ernstig beschadigde, natuur

“Het kabinet gaat inzetten op opschonen van instandhoudingsdoelen die niet voortvloeien uit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn, waaronder habitattypen die na aanwijzing nog zijn toegevoegd, en waar mogelijk te schrappen. Daarnaast wordt ingezet op het samenvoegen of herindelen van natuurgebieden”. Dit zal op de korte termijn zeker geen soelaas bieden. Het toont wel aan dat het kabinet bereid is om een deel van de Natura 2000-gebieden op te gaan geven.

Gevolgen voor luchtkwaliteit/Gezondheidseffecten

In het pakket van maatregelen wordt niets gezegd over de hoge maatschappelijke kosten van luchtverontreiniging. Waarom geen verdergaande maatregelen zoals milieuzones in steden, waar vervuilende auto’s niet meer mogen komen. Dan neemt het aantal vervuilende voertuigen vanzelf wel af en hoeft er geen overheidsgeld in te worden gestoken. Dit klemt des te meer nu onderwijs en jeugdzorg in hun voegen kraken als gevolg van gebrek aan geld.

Het kabinet heeft kennelijk totaal geen oog voor gezondheidseffecten op bijvoorbeeld jonge kinderen en hecht duidelijk meer belang aan het zo hard mogelijk rijden op de wegen.

Maatschappelijke partners

Het kabinet zet zich tot het uiterste in om samen met provincies en de maatschappelijke partners tot een breder pakket aan maatregelen te komen”

Tot nog toe hebben wij hierover nog niets gemerkt: MOB heeft gedurende 2 minuten mogen inspreken bij de commissie Remkes.

Toekomst van Nederlandse intensieve veehouderij

Het lijkt onderhand duidelijk het concept van LNV om tot circulaire landbouw over te gaan al weer is verlaten. Ons inziens zijn de volgende ontwikkelingen onontkoombaar:

  1. De Nederlandse agrarische sector dient over te gaan op low input landbouw zonder soja uit Zuid-Amerika en met weinig of geen kunstmest zoals biologische boeren nu al doen. Dit in combinatie met verplichte weidegang voor koeien.
  2. Op termijn is het verstandig om de kippen en varkenssector geheel af te bouwen tot het niveau van de Nederlandse/regionale consumptie. Dat draagt ook nog eens bij aan de aanpak van de klimaatcrisis.

PFAS

Chemours emitteert nog steeds grote hoeveelheden PFAS (waaronder GenX) naar de lucht. Verwacht zou dan toch mogen worden dat de emissies van Chemours binnen zeer korte termijn tot nul zouden worden teruggebracht. Ook dit heeft kennelijk geen prioriteit voor het kabinet.

 

 

Kamerdebat stikstofproblematiek 17 October 2019; bijdrage van MOB:

  1. De huidige impasse in het stikstofdossier leidt nu al tot, en gaat nog tot veel meer onnodige economische schade leiden.
  2. Er is veel te eenzijdig ingezet op alleen de agrarische sector. Het is een technische en tactische blunder dat andere sectoren voorlopig worden ontzien.
  3. Het door LNV op 4 oktober 2019 gepubliceerde ”Aanpak Stikstofproblematiek” is boterzacht en juridisch niet houdbaar o.a. omdat de latente ruimte (niet alle stallen zitten momenteel vol) mag worden gesaldeerd. Het is ernstig onvolledig c.q. onvoldoende én juridisch niet houdbaar om de bouw vlot te trekken.
  4. Sommige provincies hebben het probleem van de latente ruimte geprobeerd te corrigeren c.q. te herstellen met als gevolg dat zij de kop van Jut zijn geworden.
  5. Er moet zo spoedig mogelijk een totaal programma worden gemaakt waarin wordt vastgelegd dat binnen 10 jaar de stikstofemissie van alle sectoren moet zijn gehalveerd. Er dienen tussendoelen te worden gesteld. Desnoods in een noodwet. Dit i.t.t. de boterzachte en onduidelijke aanpak in het plan van 4 oktober 2019. Er is al veel te veel tijd verloren gegaan sinds 29 mei 2019.
  6. Er moeten onmiddellijk maatregelen worden getroffen om stikstofemissies te reduceren zoals integraal naar 100/90 km/uur op alle Nederlandse snelwegen en zo spoedig mogelijk overgaan op rekening rijden.
  7. Vliegtax op tickets zo snel mogelijk naar € 100/ticket. Lelystad niet uitbreiden. Dit punt is evenals punt 6 van groot belang om de agrarische sector te laten zien dat iedereen moet inleveren.
  8. Biomassastook zal op korte termijn gaan leiden tot meer stikstofemissies en daardoor het probleem nog vergroten: andere sectoren zullen meer stikstof in moeten gaan leveren als gevolg van deze 11,4 miljard kostende ecologische waanzin. Stop met onmiddellijke ingang met subsidies op biomassa stook. Zet de vrijkomende miljarden in voor een warme sanering en verduurzaming van boerenbedrijven in plaats van voor vergroting van het stikstofprobleem.
  9. De RvS heeft al eens geoordeeld over het RIVM meetnet, depositieberekeningen, etc. en deze als voldoende nauwkeurig beoordeeld voor besluitvorming[1]. Waarom weet LNV dit niet?
  10. De Nederlandse regering dient de Europese Commissie te verzoeken om een inbreukprocedure te starten tegen Duitsland, België, Denemarken en Frankrijk wegens onvolledig uitvoeren van de Habitatrichtlijn onder verwijzing naar de “stikstofuitspraak” van het Europese Hof van november 2018.
  11. Er dient overleg te worden gestart met in het stikstofdossier actieve milieuorganisaties over een totaal programma, op basis waarvan deze organisaties mogelijk akkoord zouden kunnen gaan met voorlopig afzien van nieuwe juridische procedures.
  12. Het stuk van 4 oktober is het resultaat van werk van LNV sinds 29 mei 2019. LNV is kennelijk niet in staat om het stikstofdossier adequaat te behandelen. Er moet een nieuwe neutrale minister van LNV komen. LNV moet t.z.t. weer terug naar EZ met een neutrale staatssecretaris.
 [1] In zaak tegen de natuurvergunning van RWE, besluit van 19 juni 2012 (kenmerk 2012-26657)

 

Kabinetsaanpak stikstofproblematiek, plan van 4 oktober 2019, tot mislukken gedoemd

Op de eerste plaats is onduidelijk hoeveel stikstofemissiereductie het plan zal opleveren. Minister Schouten heeft dit niet benoemd. Er heeft ook geen journalist naar gevraagd...

Verder is het plan ook geen grondige aanpak van de stikstofproblematiek. De noodzakelijke halvering van de stikstofemissie gaat er de komende 5-10 jaar niet komen. Er is geen lering getrokken uit mislukkingen in de afgelopen decennia om de landbouw sector te verduurzamen. Dit betekent dat onze natuurgebieden de komende decennia nog zwaar overbelast zullen blijven worden met stikstof (ammoniak en NOx) en verder achteruit zullen gaan. Het advies van de commissie Remkes om nu toch echt eens keuzes te gaan maken is genegeerd.  

In de veehouderij wordt de deur weer opengezet naar een verdere schaalvergroting en bouw van mega- en gigastallen. Gezien de handelsverdragen met bijvoorbeeld Ukraine en Zuid-Amerika zal de “race to the bottom” van de productie van dierlijke producten onverminderd doorgaan en veel boeren zullen in verder mee moeten gaan met de schaalvergroting maar uiteindelijk toch het hoofd niet boven water kunnen houden. Dit zal uiteindelijk leiden tot het failissement van de sector als geheel en van veel individuele boeren in het bijzonder. 

De verkeerssector hoeft voorlopig nauwelijks iets te doen. De harde lobby van de ANWB heeft ervoor gezorgd dat slechts hier en daar de maximum snelheid omlaag gaat. Het kabinet laat hier mee ook zien doof te zijn voor argumenten van Longfonds en medici om de NOx-concentraties op zo kort mogelijke termijn te verminderen. Het kabinet laat het belang van een kleine groep automobilisten, die 130 km/uur willen blijven rijden, prevaleren over de gezondheid van kinderen en ouderen. Luchtvaart en de vrachtwagentransportsector kunnen weer rustig achterover gaan leunen.

Er komen honderden biomassacentrales bij, zwaar gesubsidieerd met ruim €11 miljard. Met dit bedrag wordt de emissie van extra NOx en ammoniak, fijnstof, dioxines en furanen gefinancierd.  Als er al geringe effecten van de beperkte snelheidsverlaging zijn dan zal deze te niet worden gedaan door extra stikstofemissie uit de biomassacentrales, waarin hout uit Amerikaanse, Canadese en Baltische landen in Nederland zal worden opgestookt: bossen worden in onze biomassacentrales gesubsidieerd opgestookt om het klimaat te redden!

De aanpak van het kabinet zal gaan nauwelijks of niet gaan leiden tot emissiereductie, maar wel tot een hausse van juridische procedures.

Enkele punten: 

  1. Een zwak compromis waarbij partijen niet in staat zijn gebleken om over hun schaduw heen te springen; opnieuw geen duidelijke keuzes;
  2. Duidelijk dat LTO (CDA) nog steeds in het kabinet zit. Idem ANWB (VVD);
  3. Onvoldoende lering getrokken uit de uitspraken; uitspraken zijn nog steeds niet goed doorgedrongen: eerst depositie reductie en herstel, daarna pas weer projecten;
  4. Stikstof trekt zich niets aan van gemeente en provincie grenzen; problemen grotendeels over de schutting van lagere overheden gegooid; basale weeffout
  5. Snelheid maar beperkt omlaag, moet integraal naar 100 km/uur op snelwegen. Gemiste kans om snelle depositiereductie te bereiken; gemiste kans om SLA te betrekken;
  6. Wegen bijbouwen? Juridisch nauwelijks haalbaar; zo spoedig mogelijk rekening rijden invoeren;
  7. Gebiedsgerichte aanpak veehouderij: oude wijn in nieuwe zakken: zie vroegere reconstructieplannen;
  8. Geen moratorium op nieuwe stallen of biomassacentrales; honderden biomassacentrales met veel stikstof en fijnstof uitstoot komen erbij: 11,4 miljard subsidie voor toename van stikstofemissie;
  9. Er mogen zelfs weer (mega)stallen worden gebouwd;
  10. 2% ammoniak emissie reductie sanering varkenshouderij druppel bekende gloeiende plaat;
  11. Hervorming van veehouderij nodig, in plaats van investeren in stallen;
  12. Drempelwaarde, intern salderen en extern salderen geven grote juridische risico’s; Er moet eerst op gebiedsniveau verzekerd gaan worden dat instandhoudings-doelstellingen gehaald gaan worden. Het realiseren van die doelen zelf hoeft niet persé direct, maar wel is zekerheid vereist over het gaan halen van die doelen. Pas wanneer naleving van artikel 6, lid 1 en 2 Habitatrichtlijn is verzekerd ontstaat ruimte voor salderen en vrijstellingen onder drempelwaarden. Saldering met afroming van 30% is in strijd met de Habitatrichtlijn als niet met een ecologische toets wordt aangetoond dat de instandhoudingsdoelen gehaald gaan worden zodat juridisch hard gemaakt wordt dat bij saldering inderdaad over een mitigerende maatregel kan worden gesproken. De afroming van 30 % als element in het maatregelenpakket kan wel, maar alleen op voorwaarde dat het halen van de instandhoudingsdoelen wordt aangetoond. En dat is het grote manco, want dat zal niet lukken met alleen vrijwillige sanering van piekbelasters. Een afroming met 75% is noodzakelijk om voldoende reductie te halen;
  13. Legalisatie van 3300 meldingen met een “generieke maatregel”? Juridisch niet mogelijk;
  14. In de huidige economische context is het voor de boer onmogelijk om over te gaan naar circulaire landbouw;
  15. Industrie/energiesector/luchtvaart kan achterover leunen;
  16. Een hausse aan juridische procedures te verwachten, zonder ferm programma met 50% emissiereductie in 10 jaar zijn we in 2-3 jaar weer terug bij af;
  17. Klimaatbossen: goed idee, maar lange termijn; robuuste verbindingszones wegbezuinigd door Bleker en niet meer teruggekomen; geen geld voor;
  18. Maatregelen leiden niet tot onvoldoende stikstofdepositiereductie;
  19. Alles bij elkaar te weinig om alle bouwprojecten echt goed vlot te trekken.

 

Mbt veehouderij: Regering trekt geen lessen uit het verleden/Oude wijn in nieuwe zakken

Dit zijn plannen alsof er nooit een Reconstructiewet en provinciale reconstructieplannen zijn geweest. De Reconstructiewet uit 2002 waarmee de intensieve veehouderij zou worden hervormd en stallen rondom natuurgebieden zouden worden uitgeplaatst heeft vele honderden miljoenen heeft gekost. Enkel voor Limburg wordt een bedrag van 940 miljoen genoemd. Die wet heeft het buitengebied van half Nederland op zijn kop gezet door het planologisch opnieuw in te delen in extensiveringsgebieden, verwevingsgebieden en landbouwontwikkelingsgebieden (de beruchte LOG's). En aan het einde van de rit hoofdzakelijk schaalvergroting, nog meer bulkproductie, disfunctionerende luchtwassers, en megastallen heeft opgeleverd. Opgedrongen aan bewoners in die LOG's die niet wisten wat hen overkwam, omdat hen niets was verteld en tallozen ernstig in de problemen heeft gebracht. Van het uitplaatsen van veehouderij rond Natura 2000 zones is weinig terecht gekomen. Het extensiveringsbeleid hoofdzakelijk een mislukking. De reconstructieplannen zijn allemaal een stille dood gestorven. Dit is nog geen 10 jaar geleden gebeurd. Zie de provinciale evaluaties van de reconstructieplannen, die overigens enkel nog met moeite op internet zijn te vinden. Of zie "LOG BOEK, Landbouwontwikkelingsgebieden in beeld" van de Dienst Landelijk Gebied van mei 2010. Met deze recente ervaring wil het kabinet nu opnieuw met een gebiedsgerichte aanpak aan de slag gaan op basis van vrijwilligheid? Alsof er nooit een reconstructiedebacle heeft plaats gehad, waar conclusies uit moeten worden getrokken! Hier dreigt iets vreselijk mis te gaan.

Belangrijk: schaf het Ministerie van LNV af en breng dit onder bij Ministerie EZ. 

 

Advies van commissie Remkes schiet tekort, hiermee komt de vergunningverlening de eerste jaren niet weer op gang en blijft de economie gegijzeld door de intensieve veehouderij

Op 25  september 2019 presenteerde de commissie Remkes haar eerste bevindingen over hoe het verder moet na de PAS-uitspraakvan 29 mei 2019. Duidelijk is dat dit advies tekort schiet om onder andere de bouw weer vlot te trekken. De uitgangspunten van het rapport zijn goed, maar helaas is dat ook het enig positieve aan het advies. De noodzakelijke reductie vanuit de veehoouderij, die de belangrijkste bron van stikstof is, gaat er niet of onvoldoende komen. Nederland blijft op deze manier de eerste jaren nog op slot zitten. Het advies is een gemiste kans om Nederland schoner, gezonder en duurzamer te maken en een halt toe te roepen aan de teloorgang van onze natuur.  

 Uitgangspunten zijn goed:

  1. Geen listen en trucs meer verzinnen;
  2. Niet tornen aan beschermingsniveau van Natura 2000-gebieden;
  3. ADC-toets maar heel beperkt toepasbaar;
  4. Geen drempelwaarden totdat er een flinke depositiereductie is bereikt;
  5. Emissies moeten drastisch omlaag voordat vergunningprocedures weer vlot komen.

Integrale benadering mist nog, belangrijk voor fase 2

De commissie zoemt alleen in op natuurgebieden. De commissie mist daardoor de kans om draagvlak te krijgen voor een breed pakket van maatregelen waaraan alle sectoren bijdragen. Dat draagvlak kan de commissie maken door de stikstofproblematiek te verbinden met de opgaven in het kader van:

  1. het Schone Lucht Akkoord (SLA, met als doel om de gezondheidsschade door luchtvervuiling in 2030 te verminderen);
  2. de klimaatopgave op grond van het Klimaatakkoord van Parijs.

In dat kader zijn er opgaven voor alle sectoren.

Door strikt op de natuurgebieden te focussen mist de commissie een aantal belangrijke argumenten om bijvoorbeeld verkeer en andere sectoren erbij te betrekken. Neem bijvoorbeeld het argument van rustiger rijden op alle wegen: rustiger rijden is beter voor:

  1. gezondheid van alle Nederlanders en vermindert astma bij  kinderen;
  2. past ook in de klimaatdoelen door minder brandstofverbruik en vandaar minder CO2-emissie;
  3. vermindert stikstofdepositie op natuurgebieden.

Door de stikstofproblematiek integraal te bekijken kunnen alle positieve effecten in monetaire termen worden uitgedrukt en meegenomen in de definitieve advisering. Hieruit zal blijken dat maatregelen niet uitsluitend geld kosten maar ook veel baten genereren. 

Aan de commissie de taak om in het fase 2 deel tot een itegrale benadering te komen van de stiofstofproblematiek die de bovengenoemde drie velden verbindt.

 

Waarom het advies verder tekort schiet:

  1. De veehouderij is de grootste bron van stikstof. Zonder generieke korting komt er geen oplossing voor de gijzeling van de economie door de veehouderij. De commissie heeft teveel de oren laten hangen naar de landbouw lobby. Generieke korting van de veestapel wordt niet effectief gevonden maar een generieke verlaging van de maximumsnelheid wel terwijl een snelle reductie van de veestapel juist heel veel reductie zou opleveren. Maatregelen kunnen natuurlijk gebiedsgericht ingevuld worden; de korting op de veestapel kan zo ingevuld worden dat deze sterker wordt toegepast bij bedrijven met veel emissie dichtbij natuurgebieden. Maar het totaal moet wel in de richting van halvering van de veestapel komen en niet beperkt blijven tot het opkopen van een paar achterliggende bedrijven rondom natuurgebieden. Het advies is wat betreft deze sector juridisch dan ook zwak. Immers, er wordt bedoeld dat met deze maatregelen stikstofruimte vrijkomt. Er wordt dus gesaldeerd met afroming. Maar dit zijn art 6 lid 2 maatregelen. Daarmee mag niet gesaldeerd worden. Eerst moeten de maatregelen leiden tot natuurherstel en dan pas ontstaat er ruimte door voor ruimere vergunningverlening. Er komt zelfs geen moratorium op uitbreiding en/of nieuwbouw van veestallen. Dit gaat mogelijk leiden tot een nieuwe stroom van langdurige juridische procedures. 
  2. Relatie met volksgezondheid is niet gemaakt, de enorme maatschappelijke kosten van luchtverontreiniging hadden mee moeten worden gewogen. Dit is een cruciale omissie, die laat zien dat de commissie onvoldoende visie heeft op de problematiek.
  3. Maximumsnelheid verlaging: regering moet de regie nemen, overal in het hele land naar max. 100 km/uur op alle snelwegen.
  4. Moratorium op alle biomassacentrales, zowel grote als kleinere (forse nieuwe bronnen van NOx-stikstof); onmiddellijk stoppen met subsidie verstrekking op alle biomassacentrales (€ 7 miljard); dit bedrag inzetten voor het uit de markt halen van rechten en faciliteren van stoppende boeren.
  5. NOx-emissies van kolencentrales en raffinaderijen halveren.
  6. Beperking van het vliegverkeer door vliegtax zodanig te verhogen dat dit leidt tot fors minder vluchten.
  7. Synergie tussen CO2-emissiereductie en stikstofemissie reductie gemist. Veel maatregelen die voor CO2-emissiebeperking nodig zijn kunnen ook leiden tot emissiebeperking van stikstof. 

Curieus: experimenteren met circulaire landbouw? Biologische agrariërs werken al decennia grotendeels circulair. De commisie heeft hier kennelijk geen kennis van genomen. 

Conclusies:

  1. De commissie zoemt alleen in op natuurgebieden. De commissie mist daardoor de kans om draagvlak te krijgen voor een breed pakket van maatregelen waaraan alle sectoren bijdragen. Dat draagvlak kan de commissie maken door de stikstofproblematiek te verbinden met de opgaven in het kader van het Schone Lucht Akkoord (SLA, met als doel om de gezondheidsschade door luchtvervuiling in 2030 te verminderen) ende klimaatopgave op grond van het Klimaatakkoord van Parijs.
  2. Weinig nieuws in het rapport, gezien de urgentie werden meer concrete maatregelen verwacht; te veel een weergave van huidige situatie: te magere uitkomst van een maanden durende studie.
  3. Aanpak van de veehouderij schiet ernstig tekort. Er komt hiermee geen einde aan de gijzeling van Nederland door de veehouderij. 
  4. De deken van ammoniak en stikstofoxiden zal  niet verdwijnen. Technische maatregelen zijn allang genomen, het laaghangende fruit is al geplukt. Er worden valse verwachtigingen gewekt ten aanzien van innovatieve technieken. Een forse krimp van de veestapel is noodzakelijk.
  5. Ook in de industrie en energiesector zijn concrete maatregelen onbenoemd gebleven. Idem voor de scheepvaart en luchtvaart.
  6. De gestrande bouwprojecten schieten weinig op met dit advies ondanks dat de bouwsector een heel beperkt deel van de stikstofproblematiek veroorzaakt. Het rapport geeft hier helaas geen adequate oplossingsrichting voor aan. 
  7. Het advies is te vaag en gaat de vergunningprocedures niet vlot trekken. Nederland blijft zo de komende jaren nog wel op slot zitten

 

Hoe nu verder?

  1. De politiek zal qua besluitvorming in alle bovengenomede sectoren veel verder moeten gaan dan het advies van de commissie. Anders moet gevreesd worden dat er nog vele jaren geen ruimte zal zijn voor nieuwe ontwikkelingen.
  2. Gezien het gegeven dat de commissie niet in staat is gebleken om in enkele maanden tijd tot een beter en meer concreet pakket van korte termijn maatregelen te komen zijn er twijfels gerezen of de commissie wel over de nodige competenties en visie beschikt. 

 Tot slot

In het rapport worden stikstofemissie en stikstofdepositie soms door elkaar gehaald. Er is blijkbaar onvoldoende expertise binnen de commissie m.b.t. industriële emissies. Zo is het getal van 1,6% op pagina 28 als aandeel van energie en industrie aan de totale stikstofemissie onjuist. Voor NOx is dat 21%, dit wordt niet opgemerkt. Hier worden kennelijk ammoniak en NOx verwisseld. Par. 4.2.4 Bouwsector is tenenkrommend. Het advies biedt nauwelijks/geen soelaas voor de bouwsector, die een relatief kleine bron is, maar wel het grootste slachtoffer van de crisis. Natura 20000-gebieden? Dit zijn enkele voorbeelden. Er is geen poging gedaan om uitputtend te zijn.

 

Andere luchthavens hebben hun vergunning ook niet op orde.

Naast Schiphol hebben ook andere luchthavens in Nederland hun vergunningen niet op orde. Daarmee zijn ze in overtreding. Daarom heeft MOB de overheid gevraagd om tot handhaving over te gaan.

Rotterdam The Hague Airport, Eindhoven Airport, Maastricht Aachen Airport, Lelystad Airport en Groningen Airport Eelde hebben alle vijf geen Natuurbeschermingsvergunning.  Zo'n vergunning is nodig vanwege de stikstofuitstoot van het vliegverkeer, dat schade toebrengt aan de natuur.

Klik op de knop hieronder om ook dit verzoek tot handhaving te lezen.

Verzoek tot handhaving andere luchthavens

Staat Luchthaven Schiphol boven de wet?

MOB verzoekt het Ministerie van I&W en het Ministerie van LNV om zich aan de wet te houden en handhavend op te treden m.b.t. de Luchthaven. Hiervoor dient het aantal vliegbewegingen (starts en landingen) op Luchthaven Schiphol terug te worden gebracht van 500.000 naar 400.000 per jaar. De Luchthaven geeft toe dat er geen vergunning is maar stelt dat dit ook niet nodig zou zijn omdat de Luchthaven 100 jaar bestaat.....

Klik op de knop hieronder om het gehele verzoek tot handhaving te lezen.

Verzoek tot handhaving inrichting schiphol


Brief aan premier M. Rutte

De huidige impasse in de vergunningverlening voor stikstof uitstotende bedrijven kan alleen blijvend worden opgeheven als met name de intensieve veehouderij en de industrie nu eindelijk beschikbare stikstofreducerende maatregelen gaan nemen. De stikstofuitstoot kan daarmee aanzienlijk afnemen. Dit stellen de milieuorganisaties die in mei door de Raad van State in het gelijk werden gesteld, in een brief aan premier Rutte. Klik op de knop hieronder om de brief aan M. Rutte te lezen.

Brief aan M. Rutte


Schade als gevolg van stikstof loopt in miljarden per jaar

Zit er een nieuw debacle aan te komen nu minister Cora van Nieuwenhuizen heeft laten weten dat er "een list moet worden verzonnen" of gaan we nu keuzes maken voor duurzame oplossingen?

We staan op dit moment op een kruispunt: nemen we de goede afslag en gaan we nu echt maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat er over 20 jaar nog een beetje natuur over is in Nederland? Of gaan we weer de trukendoos open trekken en de Natura-2000 gebieden maar asfalteren zoals de PVV roept? En het LTO volgen die nog meer en grotere megastallen wil, liefst nabij of in natuurgebieden? En GroenLinks dat de bouw van biomassacentrales propageert en op dit punt volslagen de weg kwijt lijkt te zijn in het klimaatvraagstuk en daarmee het stikstofprobleem verergert? Om maar te zwijgen over de “agrarische” partijen CDA en SGP die hun zogenaamde rentmeesterschap jaren geleden al op de mestvaalt hebben gedumpt.

 Zie verder onder "Schade a.g.v. stikstof enorm "op deze site.

Uitspraak van Raad van State van 29 mei 2019

De Raad van State heeft vandaag met twintig uitspraken het Nederlandse natuurvergunningenbeleid in strijd verklaard met het Europees recht. De uitspraak betekent dat duizenden natuurvergunningen voor bedrijfsuitbreidingen niet hadden mogen worden verleend op basis van het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Het gaat vooral over veehouderijbedrijven, maar ook om kolencentrales en biomassaverbrandingsinstallaties.

Het gevolg van de uitspraak is bovendien dat het Nederlandse mestbeleid integraal moet worden gewijzigd. De regering wordt verweten de natuurschade door bemesting ernstig te hebben onderschat.

De Nederlandse natuur zucht al meer dan vijftig jaar onder ernstige natuurschade vanwege veel te hoge concentraties stikstof, vooral veroorzaakt door het bedrijfsleven en met name de intensieve veehouderij. De stikstof bedreigt de natuur en daarmee uiteindelijk ook de mensen. De rechtszaken zijn aangespannen door coöperatie Mobilisation for the Environment en vereniging Leefmilieu, in samenwerking met Werkgroep Behoud de Peel. In deze juridische titanenstrijd van de drie kleine milieuorganisaties hebben vijf rechtszittingen plaats gehad in een periode van vier jaar.

Link uitspraak Raad van State: https://www.raadvanstate.nl/actueel/nieuws/@115651/pas-mag/

Europese rechter: Nederlands natuurbeleid zwaar onvoldoende

Onterechte uitbreidingsvergunningen voor duizenden veebedrijven, uitbreiding A27 en drie nieuwe kolencentrales

Het Europese Hof in Luxemburg heeft op 7 november 2018 het Nederlandse natuurvergunningenbeleid van tafel geveegd. De uitspraak betekent dat duizenden natuurvergunningen voor bedrijfsuitbreidingen die sinds 2015 zijn verleend nooit hadden mogen worden afgegeven. Concreet gaat het om bedrijfsuitbreidingen van veehouderijen, diverse kolencentrales en biomassa- installaties. Ook het tracébesluit voor uitbreiding van de Ring Utrecht (A27) met de bijbehorende bedreiging van Amelisweerd is hiermee op losse schroeven komen te staan. De Nederlandse natuur zucht al meer dan vijftig jaar onder ernstige natuurschade vanwege veel te hoge deposities van stikstof, vooral veroorzaakt door het bedrijfsleven en met name de intensieve veehouderij. We vergiftigen onze natuur en daarmee onszelf. 

Lees de uitspraak van het Europese Hof hier.

Download het persbericht hier!


MOB is een zogenaamde NGO (Non-Gouvernementele Organisatie) die zich richt op een aantal kerngebieden waaronder klimaatverandering en biodiversiteit. Wij zijn ervan overtuigd dat, als we:

tenminste een deel van het budget voor defensie zou moeten gaan worden besteed aan projecten met betrekking tot het voorkomen dan wel beperking van klimaatverandering en het tot staan brengen van de afname van biodiversiteit op de wereld. Vandaar de term “mobilisatie”.

Primair zijn we een ideële organisatie die vindt dat we in Europa en tevens ook in Nederland nog ver verwijderd zijn van een duurzame samenleving en dat daarvoor alle mogelijke krachten moeten worden “gemobiliseerd”.

MOBilisation for the Environment

MOB is een zogenaamde NGO (Non-Gouvernementele Organisatie) die zich richt op een aantal kerngebieden waaronder klimaatverandering en biodiversiteit. Wij zijn ervan overtuigd dat, als we:

  • het klimaatprobleem willen oplossen, en:
  • de teruggang van biodiversiteit willen stoppen

 

tenminste een deel van het budget voor defensie zou moeten gaan worden besteed aan projecten met betrekking tot het voorkomen dan wel beperking van klimaatverandering en het tot staan brengen van de afname van biodiversiteit op de wereld. Vandaar de term “mobilisatie”.

Primair zijn we een ideële organisatie die vindt dat we in Europa en tevens ook in Nederland nog ver verwijderd zijn van een duurzame samenleving en dat daarvoor alle mogelijke krachten moeten worden “gemobiliseerd”.

 

Werkgebied

Een fors deel van ons werk is momenteel in Nederland om de eenvoudige reden dat Nederland qua uitvoering van milieubeleid aan het afglijden is naar de achterhoede van de Europese landen. Ter illustratie: Nederland staat met hernieuwbare energie op de 22e plaats van de 27 EU landen na landen als Estland, Letland, Litouwen, Polen, Hongarije, etc.

Qua luchtkwaliteit behoort Nederland tot de meest vervuilde regio’s van Europa: Nederland heeft daarom ook uitstel gevraagd om aan de Europese eisen voor luchtkwaliteit voor 2015 te gaan voldoen. Deze slechte luchtkwaliteit zorgt er voor dat in de meeste Nederlandse natuurgebieden de depositie van stoffen als SO2, NOx en fluoride hoger is dan wenselijk vanuit het oogpunt van duurzaamheid. Ook met de kwaliteit van het oppervlaktewater scoort Nederland heel slecht. Zie het rapport "Ranking the stars" van de Stichting Natuur & Milieu onderaan deze pagina .

 

MOB is sinds haar oprichting actief geweest in accessielanden omdat het lidmaatschap van de EU ook de verplichting met zich meebrengt om een adequaat milieubeleid uit te voeren. Toelating van een land tot de Europese Unie is een cruciaal moment om milieu sterk in het wettelijke kader van dat land te verankeren.

 

MOB is actief geweest in alle landen die in de afgelopen jaren tot de EG zijn toegetreden. Naast Nederland is MOB momenteel nog steeds actief in de Balkan landen en Turkije (pre-accessieland) waarbij wij ons bezighouden met aanpassing van de nationale milieuwetgeving aan de Europese wetgeving en het bereiken van meer duurzamere manieren van produceren, beperking van industriële emissies naar het milieu, zuiniger gebruik van grondstoffen, etc.

 

Wij richten ons daarbij met name op de invoering van drie cruciale richtlijnen:

  •      Habitatrichtlijn
  •      Vogelrichtlijn;
  •      IPPC richtlijn, nu de RIE (Richtlijn Industriele Emissies).

 

De Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn zijn richtlijnen van de EU waarin aangegeven wordt welke soorten en natuurgebieden beschermd moeten worden door de lidstaten.

De Vogelrichtlijn bevat een lijst van 187 zeldzame of bedreigde vogelsoorten. Voor deze vogelsoorten en voor belangrijke overwinteringsgebieden van trekvogels moeten speciale beschermingszones (worden aangewezen. De Habitatrichtlijn dateert uit 1992. Hierin staat de bescherming van natuurlijke en halfnatuurlijke habitats centraal. In de bijlagen van de Habitatrichtlijn worden 500 plantensoorten, 200 diersoorten (geen vogels, omdat die al onder de Vogelrichtlijn vallen) en 198 habitats genoemd.

 

Enkele voorbeelden van in het buitenland uitgevoerde projecten in het kader van de Habitat en Vogelrichtlijn zijn projecten in Estland en onze activiteiten met betrekking tot verbetering van de kwaliteit van de Donau en de Donau delta, die van groot belang is voor het behoud van biodiversiteit van de Zwarte Zee. Ook is MOB nauw betrokken geweest bij het opzetten van een vergunning en inspectiesysteem in Jordanie. Wij verwijzen hiervoor naar de informatie betreffende andere landen dan Nederland elders op onze website.

 

Hieronder beperken wij ons tot een beschrijving van onze Nederlandse activiteiten.

 

Doelstelling van MOB

De doelstelling van de coöperatie is om in overeenstemming met artikel 130r(1) (thans artikel 174) van het EG-milieubeleid het bevorderen van:

  •      behoud, bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu;
  •      bescherming van de gezondheid van de mens;
  •      behoedzaam en rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen;
  •      het nemen van maatregelen om het hoofd te bieden aan lokale, regionale of mondiale milieuproblemen.

 

Zoals hierboven vermeld concentreren wij ons op twee globale, regionale en lokale prioriteiten:

  •      stoppen cq beperken van klimaatverandering;
  •      stoppen cq beperken van verdere teruggang van biodiversiteit.

 

Wat Nederland betreft blijven wij wijzen op de noodzaak van een systematische verlaging van stikstofdeposities (NOx en NH3) afkomstig van onder andere bedrijfsmatige activiteiten van industrie, landbouw en veeteelt. Van overmatige stikstofdeposities staat wetenschappelijk vast dat deze een schadelijke werking hebben op de biodiversiteit. In 2010 werd voor slechts 20 tot 30% van de Nederlandse natuur de kritische stikstofgrenswaarden gerespecteerd. 

 

Zoals bekend neemt ook in Nederland/Europa de biodiversiteit nog steeds verder af met een nooit eerder in de historie van de aarde vertoonde snelheid. Naast versnippering speelt verzuring hierin een grote rol.

 

Activiteiten 

Onze activiteiten in Nederland betreffen onder andere:

  1. Vergroten van bewustzijn van Nederlandse politici, organisaties en burgers, dat wij binnen de Europese Unie steeds verder gaan achterlopen qua uitvoering van milieubeleid.
  2. Lobbying, beïnvloeding van politiek en het informeren van de Europese Commissie over niet tijdig uitvoeren van EU richtlijnen in Nederland.
  3. Sluiten van convenanten met bedrijven, en als dit niet lukt:
  4. Voeren van procedures.
  5. Samenwerken met milieuorganisaties in specifieke zaken.
  6. Assisteren van gemeentes en bezorgde burgers.

 

Ad 1: Vergroting van milieubewustzijn

Dit doen wij door het geven van lezingen, publicaties, etc. In totaal gaat het om circa 10 lezingen en presentaties per jaar.

 

Wij hebben bijvoorbeeld ook meegewerkt aan programma van Zembla over bedrijven als Tata/Corus (IJmuiden), Thermphos (Vlissingen), REC (Harlingen).

 

MOB heeft een belangrijke rol gespeeld bij de bewustwording van het gegeven dat het gebruik van palmolie als brandstof in centrales een inefficiënte en immorele wijze is van het gebruik van biobrandstoffen. Hiertoe heeft MOB gelobbyd en procedures gevoerd tegen zoveel mogelijk palmolie/ dieselolie initiatieven waaronder onder andere BIOX Groningen, BIOX Rotterdam en BIOX Zeeland. Dit heeft ertoe geleid dat deze rampzalige initiatieven nooit van de grond zijn gekomen. Milieudefensie en Stichting Natuur & Milieu hebben daarbij ook veel lobby werk gedaan naar pers en politiek in nauwe samenwerking met en ondersteund door MOB.

Ook kon in nauwe samenwerking met de Stichting Natuur en Milieu een aantal initiatieven voor de omzetting van (palm)olie in biodiesel worden voorkomen.

 

Verder wijzen wij ook op onze rol gespeeld rol in de landelijke discussie met betrekking tot het niet duurzame gebruik van palmolie, die leidde tot de instelling van de Commissie Cramer en later het opstellen van richtlijnen voor duurzaamheidscriteria voor het gebruik van palmolie.

 

Heel actueel is de bouw van 3 nieuwe kolencentrales in Nederland, waarvan de CO2-emissie zal gaan bijdragen aan een versteking van het broeikas effect en vandaar klimaat verandering. Middels publicaties, procedures én middels overleg met de kolensector zelf wordt geprobeerd het gebruik van kolen in Nederland voor energie opwekking te beperken. MOB is op de achtergrond ook betrokken bij het energie convenant dat voorziet in de vervroegde sluiting van 5 verouderde kolencentrales.

 

Ad 2: Lobby, beïnvloeding van publiek en politiek en het informeren van de Europese Commissie over niet tijdig uitvoeren van EU richtlijnen

In 2002/203 werd ons duidelijk dat het Ministerie VROM niet van plan was om de Wet milieubeheer aan te passen aan de IPPC richtlijn ondanks herhaalde verzoeken van onze zijde. MOB is daarop omstreeks 2003 gestart met dit op systematische wijze aan de orde te stellen in Raad van State procedures. Ook hebben wij een klacht ingediend bij de Europese Commissie waarop Nederland in gebreke is gesteld.

Dit heeft geleid tot aanpassing van de Wet milieubeheer in december 2005 waarbij onder andere het beginsel “ALARA” is vervangen door best beschikbare technieken.

 

Ook later zijn nog klachten gestuurd naar de Europese Commissie over het niet voor oktober 2007 aanpassen van vergunningen van IPPC bedrijven. Nederland is daarop door de Europese Commissie hierover in gebreke gesteld.

Ook is een klacht ingediend over de gebrekkige publicatieverplichtingen in de Awb met betrekking tot bekendmaking van ontwerpbeschikkingen die ons inziens niet voldoen aan de IPPC richtlijn/Aarhus verdrag. Sindsdien zijn er meer brieven naar de Commissie gegaan.

Dit zijn slechts voorbeelden. Met betrekking tot de noodzakelijke aanpassing van het BVA en BEES zijn ook verschillende verzoeken naar het toenmalige Ministerie VROM gestuurd. De MER commissie is aangeschreven vanwege de toen slechte kwaliteit van veel MER rapporten.

 

MOB heeft ook een belangrijke rol gespeeld bij het uiteindelijk weer afschaffen van de door Nederland opgezette NOx-handel. Dit was een ongewenste ontwikkeling omdat door te goedkope NOx-rechten er onvoldoende zicht was op een voldoende snelle daling van de NOx-emissies van grote emittenten als kolencentrales en raffinaderijen.

 

MOB heeft in dit kader ook meegewerkt aan uitzendingen van het TV-programma Zembla over Thermphos en REC (Afvaloven Harlingen), 2 uitzendingen.

 

Ad 3: Sluiten van convenanten

Er zijn een substantieel aantal bedrijven waarmee wij convenanten hebben gesloten, soms ook samen met andere milieugroepen als Stichting Natuur & Milieu, Vereniging Leefmilieu, etc.

Concrete convenanten zijn:

  • Kolencentrale van Electrabel Nijmegen, belangrijke punten: jaargemiddelde stofemissienorm van 5 mg/m3, hetgeen veel strenger is dan de BREF en afzien van palmolie stoken.
  • ARN Nijmegen: emissies van metalen en dioxines een factor 5-10 strenger dan BVA.
  • Electrabel Harculo, waarbij Electrabel verder ook zal afzien van de inzet van palmolie cq bio-olie.
  • HVC Alkmaar en de nieuwe vestiging van HVC Alkmaar in Dordrecht.
  • Aluchemie met betrekking tot luchtemissies van PAK.
  • Q8/KPE olieraffinaderij met betrekking tot beperking van SO2 en NOx-emissies vanuit de inrichting in Rotterdam/Rijnmond.
  • Andere niet bij naam genoemde bedrijven waaronder een substantieel aantal intennsieve veehouderijen.

 

MOB wordt genoemd als een van de aanbevolen organisaties in een “Leidraad voor bewonersgroepen voor overleg met overheid en bedrijf over milieu- en gezondheidkwesties” van het toenmalige Ministerie van VROM.

 

Ad 4: Voeren van procedures 

Als bedrijven niet bereid zijn tot overleg en/of concessies en niet gevoelig zijn voor de media dan blijft alleen de gang naar de rechter over. Dit gebeurt soms namens belanghebbenden, milieuorganisaties, of ook namens MOB.

 

Ad 5 en ad 6: Samenwerken met gemeentes, milieuorganisaties in specifieke zaken en assisteren van bezorgde burgers met procedures

Wij leveren informatie aan naar onder andere de Stichting Natuur & Milieu en assisteren de Stichting bij “zware” procedures als Corus (Hoogovens IJmuiden), raffinaderijen, kolencentrales, etc. Ook werken wij samen met de Gelderse Milieufederatie en de Vereniging Leefmilieu. Wij hebben ook een vorm van samenwerking met de meeste andere provinciale milieufederaties.

 

MOB is via het EEB (European Environmental Bureau) ook betrokken bij het tot stand komen van een aantal specifieke BREFs waaronder de nieuwe LCP BREF en de BREF refineries, die binnenkort zullen verschijnen.

 

MOB is de afgelopen 5 jaar opgetreden als vast adviseur van de gemeente Sliedrecht. MOB neemt regelmatig ook zitting in begeleidingsgroepen. Voorbeelden zijn: het RIVM onderzoek in Zaltbommel (PAK, metalen), Nijmegen (PAK), Weurt (dioxines) en op dit moment het RIVM onderzoek naar de luchtkwaliteit (waaronder dioxines) in Harlingen.    

 

Tot slot vermelden wij nog dat de voorzitter van MOB in februari 2008 is benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau voor het vele werk dat onder de vlag van MOB zonder vergoeding is gedaan.

 

Het bovenstaande is bedoeld om een indruk te geven van het brede scala van door MOB verrichte feitelijke werkzaamheden in Nederland, waarbij we benadrukken dat de bovengenoemde opsomming zeker niet compleet is.

 

Juridische procedures

Voor MOB is het voeren van beroepsprocedures zeker geen hoofdactiviteit noch een doel op zich, maar meer een middel als andere wegen falen. Op grond van Europese wetgeving is MOB daartoe ook bevoegd. Hiervoor verwijzen wij naar de Verordening (EG) Nr. 1367/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 6 september 2006. Hierin zijn in artikel 11 lid 1 vier criteria vastgelegd over toegang tot de rechter van non-gouvernementele organisaties als MOB. MOB voldoet aan alle vier criteria. Op grond hiervan heeft MOB recht tot toegang tot de Nederlandse rechter en het Europese Hof van Justitie.

 

Uitspraak Raad van State van 19 december 2014

De Afdeling Bestuursrecht van de Raad van State heeft op 19 december 2014 uitspraak gedaan in een zaak waarin de provincie Friesland probeerde MOB niet ontvankelijk te laten verklaren. De provincie ging daarin zelfs zover dat  een externe advocaat met deze opdracht werd ingehuurd. Wij vinden dit een laakbare manier van handelen. Immers, het doel hiervan is om te proberen op procedurele gronden onder de bezwaren van MOB tegen afgegeven milieuvergunningen uit te komen. De provincie wist dat de vergunnningen in strijd met de Natuurbeschermingswet waren verleend, maar verleende ze desondanks toch. Tja, wie maalt daar nou om in Friesland? Zie de uitspraak hieronder, bijlage 4.

 

Downloads


  1. Brief aan President Juncker
  2. NM Rapport Ranking the Stars.pdf
  3. Effecten van gelijkblijvende N-depositie op N2000-habitats in de Groote Peel
  4. Uitspraak Raad van State van 19 december 2014

Lees meer

 

Onderstaand vindt u de eerste reactie op van MOB op: “Maatregelenpakket voor de stikstofproblematiek in de woningbouw- en infrastructuursector en voor de PFAS-problematiek”

Samenvatting

Het op 13 november 2019 gepresenteerde maatregelenpakket is alleen als noodmaatregel bedoeld om de bouw weer vlot te trekken. Het bevat een aantal maatregelen voor de korte termijn. Het kabinet heeft nog steeds geen lange termijn visie op de problematiek. Stikstofemissiereductie als gevolg van langzamer rijden wordt uitgeruild tegen (a) het mogelijk maken van huizenbouwprojecten en (b) nieuwe snelwegen. Juridisch gezien kan dat niet in de huidige overbelaste situatie. Het kabinet maakt weer dezelfde fouten als waarop het PAS is gesneuveld. Kennelijk zijn hier geen lessen uit getrokken.

 Snelheidsverlaging

Deze is alleen maar tijdelijk en bovendien alleen van 06.00-19.00. Echter ook gedurende de nacht emitteren voertuigen NOx en belasten onze gezondheid en verzuren onze natuurgebieden. Er is geen enkele onderbouwing voor het niet doorvoeren van een algehele snelheidsverlaging. Deze maatregel is sowieso al nodig voor vermindering van stikstofdepositie op natuurgebieden en dus een herstelmaatregel. Juridisch kan de ruimte dus niet voor nieuwe activiteiten worden gebruikt. Gezien de tijdelijkheid van de maatregel kan de verminderde depositie als gevolg van deze maatregel niet  worden gebruikt. Over handhaving geen woord. Kortom: een hoogst onzeker effect zodat de maatregel niet voldoet aan de juridische eisen.

Warme sanering van varkenshouderij

Slechts 30% van de vergunde ruimte wordt afgeroomd. De overige 70% mogen andere boeren dus gebruiken om uit te breiden. Dit betekent niet alleen verkwisting van overheidsgeld maar ook nog eens vragen om nieuwe juridische procedures.

MIRT-projecten

Quote: “Het kabinet heeft besloten dat er ruimte komt voor de volgende zeven MIRT projecten: A27/A12 Ring Utrecht, A1/A28 knooppunt Hoevelaken, A6 Almere Lelystad, A4 Haaglanden, Innova 58 Tilburg Eindhoven, A27 Houten Hooipolder en Innova 58 Annabosch Galder. Voor deze zeven projecten was een snelheidsverlaging als mitigerende maatregel beoogd”.

Over welke ruimte heeft het kabinet het hier? Er is hiervoor geen ruimte.  Deze tekst is kennelijk ook niet juridisch getoetst.

Een nieuw stikstofregistratiesysteem?

Kennelijk een “salderingsbank” met een nieuw verflaagje. Deze zijn in de pre-PAS periode allemaal gesneuveld.

Collectieve legalisatie van ruim 3000 meldingen

Het is volstrekt onduidelijk hoe het kabinet dit wil gaan aanpakken. Juridisch is dit ons inziens niet haalbaar als een collectieve actie.

Meeste boeren beschikken nu niet over een geldige vergunning

Kennelijk is het nog niet doorgedrongen dat de meeste boeren nu niet meer over een geldige vergunning beschikken omdat de bestaande vergunningen alleen over stalemissies gaan. Al deze boeren zullen dus een uitbreidingsvergunning moeten aanvragen.

Samenstelling veevoer

Het plan om de stikstofcrisis aan te pakken door enzymen aan veevoer toe te voegen is gevaarlijk en komt niet meer voor in het voorstel. Niet vermeld wordt dat sturen op verlaging van eiwit in het rantsoen van dieren ook zal gaan leiden tot minder melkopbrengst en tot minder snelle groei. Overigens was dit ook een PAS-maatregel die nooit van de grond is gekomen. Integendeel, boeren zijn voer gaan gebruiken met meer eiwit.  De reductie van 3,6 mol/ha/jaar is daarom een slag in de lucht. Op veel plaatsen moet de stikstofdepositie met 500-800 mol/ha/jaar omlaag. Dus echt bijdragen aan de noodzakelijke depositieverlaging doet deze maatregel dan ook niet.

Opgeven van zwakke, lees: ernstig beschadigde, natuur

“Het kabinet gaat inzetten op opschonen van instandhoudingsdoelen die niet voortvloeien uit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn, waaronder habitattypen die na aanwijzing nog zijn toegevoegd, en waar mogelijk te schrappen. Daarnaast wordt ingezet op het samenvoegen of herindelen van natuurgebieden”. Dit zal op de korte termijn zeker geen soelaas bieden. Het toont wel aan dat het kabinet bereid is om een deel van de Natura 2000-gebieden op te gaan geven.

Gevolgen voor luchtkwaliteit/Gezondheidseffecten

In het pakket van maatregelen wordt niets gezegd over de hoge maatschappelijke kosten van luchtverontreiniging. Waarom geen verdergaande maatregelen zoals milieuzones in steden, waar vervuilende auto’s niet meer mogen komen. Dan neemt het aantal vervuilende voertuigen vanzelf wel af en hoeft er geen overheidsgeld in te worden gestoken. Dit klemt des te meer nu onderwijs en jeugdzorg in hun voegen kraken als gevolg van gebrek aan geld.

Het kabinet heeft kennelijk totaal geen oog voor gezondheidseffecten op bijvoorbeeld jonge kinderen en hecht duidelijk meer belang aan het zo hard mogelijk rijden op de wegen.

Maatschappelijke partners

Het kabinet zet zich tot het uiterste in om samen met provincies en de maatschappelijke partners tot een breder pakket aan maatregelen te komen”

Tot nog toe hebben wij hierover nog niets gemerkt: MOB heeft gedurende 2 minuten mogen inspreken bij de commissie Remkes.

Toekomst van Nederlandse intensieve veehouderij

Het lijkt onderhand duidelijk het concept van LNV om tot circulaire landbouw over te gaan al weer is verlaten. Ons inziens zijn de volgende ontwikkelingen onontkoombaar:

  1. De Nederlandse agrarische sector dient over te gaan op low input landbouw zonder soja uit Zuid-Amerika en met weinig of geen kunstmest zoals biologische boeren nu al doen. Dit in combinatie met verplichte weidegang voor koeien.
  2. Op termijn is het verstandig om de kippen en varkenssector geheel af te bouwen tot het niveau van de Nederlandse/regionale consumptie. Dat draagt ook nog eens bij aan de aanpak van de klimaatcrisis.

PFAS

Chemours emitteert nog steeds grote hoeveelheden PFAS (waaronder GenX) naar de lucht. Verwacht zou dan toch mogen worden dat de emissies van Chemours binnen zeer korte termijn tot nul zouden worden teruggebracht. Ook dit heeft kennelijk geen prioriteit voor het kabinet.

 

 

Kamerdebat stikstofproblematiek 17 October 2019; bijdrage van MOB:

  1. De huidige impasse in het stikstofdossier leidt nu al tot, en gaat nog tot veel meer onnodige economische schade leiden.
  2. Er is veel te eenzijdig ingezet op alleen de agrarische sector. Het is een technische en tactische blunder dat andere sectoren voorlopig worden ontzien.
  3. Het door LNV op 4 oktober 2019 gepubliceerde ”Aanpak Stikstofproblematiek” is boterzacht en juridisch niet houdbaar o.a. omdat de latente ruimte (niet alle stallen zitten momenteel vol) mag worden gesaldeerd. Het is ernstig onvolledig c.q. onvoldoende én juridisch niet houdbaar om de bouw vlot te trekken.
  4. Sommige provincies hebben het probleem van de latente ruimte geprobeerd te corrigeren c.q. te herstellen met als gevolg dat zij de kop van Jut zijn geworden.
  5. Er moet zo spoedig mogelijk een totaal programma worden gemaakt waarin wordt vastgelegd dat binnen 10 jaar de stikstofemissie van alle sectoren moet zijn gehalveerd. Er dienen tussendoelen te worden gesteld. Desnoods in een noodwet. Dit i.t.t. de boterzachte en onduidelijke aanpak in het plan van 4 oktober 2019. Er is al veel te veel tijd verloren gegaan sinds 29 mei 2019.
  6. Er moeten onmiddellijk maatregelen worden getroffen om stikstofemissies te reduceren zoals integraal naar 100/90 km/uur op alle Nederlandse snelwegen en zo spoedig mogelijk overgaan op rekening rijden.
  7. Vliegtax op tickets zo snel mogelijk naar € 100/ticket. Lelystad niet uitbreiden. Dit punt is evenals punt 6 van groot belang om de agrarische sector te laten zien dat iedereen moet inleveren.
  8. Biomassastook zal op korte termijn gaan leiden tot meer stikstofemissies en daardoor het probleem nog vergroten: andere sectoren zullen meer stikstof in moeten gaan leveren als gevolg van deze 11,4 miljard kostende ecologische waanzin. Stop met onmiddellijke ingang met subsidies op biomassa stook. Zet de vrijkomende miljarden in voor een warme sanering en verduurzaming van boerenbedrijven in plaats van voor vergroting van het stikstofprobleem.
  9. De RvS heeft al eens geoordeeld over het RIVM meetnet, depositieberekeningen, etc. en deze als voldoende nauwkeurig beoordeeld voor besluitvorming[1]. Waarom weet LNV dit niet?
  10. De Nederlandse regering dient de Europese Commissie te verzoeken om een inbreukprocedure te starten tegen Duitsland, België, Denemarken en Frankrijk wegens onvolledig uitvoeren van de Habitatrichtlijn onder verwijzing naar de “stikstofuitspraak” van het Europese Hof van november 2018.
  11. Er dient overleg te worden gestart met in het stikstofdossier actieve milieuorganisaties over een totaal programma, op basis waarvan deze organisaties mogelijk akkoord zouden kunnen gaan met voorlopig afzien van nieuwe juridische procedures.
  12. Het stuk van 4 oktober is het resultaat van werk van LNV sinds 29 mei 2019. LNV is kennelijk niet in staat om het stikstofdossier adequaat te behandelen. Er moet een nieuwe neutrale minister van LNV komen. LNV moet t.z.t. weer terug naar EZ met een neutrale staatssecretaris.
 [1] In zaak tegen de natuurvergunning van RWE, besluit van 19 juni 2012 (kenmerk 2012-26657)

 

Kabinetsaanpak stikstofproblematiek, plan van 4 oktober 2019, tot mislukken gedoemd

Op de eerste plaats is onduidelijk hoeveel stikstofemissiereductie het plan zal opleveren. Minister Schouten heeft dit niet benoemd. Er heeft ook geen journalist naar gevraagd...

Verder is het plan ook geen grondige aanpak van de stikstofproblematiek. De noodzakelijke halvering van de stikstofemissie gaat er de komende 5-10 jaar niet komen. Er is geen lering getrokken uit mislukkingen in de afgelopen decennia om de landbouw sector te verduurzamen. Dit betekent dat onze natuurgebieden de komende decennia nog zwaar overbelast zullen blijven worden met stikstof (ammoniak en NOx) en verder achteruit zullen gaan. Het advies van de commissie Remkes om nu toch echt eens keuzes te gaan maken is genegeerd.  

In de veehouderij wordt de deur weer opengezet naar een verdere schaalvergroting en bouw van mega- en gigastallen. Gezien de handelsverdragen met bijvoorbeeld Ukraine en Zuid-Amerika zal de “race to the bottom” van de productie van dierlijke producten onverminderd doorgaan en veel boeren zullen in verder mee moeten gaan met de schaalvergroting maar uiteindelijk toch het hoofd niet boven water kunnen houden. Dit zal uiteindelijk leiden tot het failissement van de sector als geheel en van veel individuele boeren in het bijzonder. 

De verkeerssector hoeft voorlopig nauwelijks iets te doen. De harde lobby van de ANWB heeft ervoor gezorgd dat slechts hier en daar de maximum snelheid omlaag gaat. Het kabinet laat hier mee ook zien doof te zijn voor argumenten van Longfonds en medici om de NOx-concentraties op zo kort mogelijke termijn te verminderen. Het kabinet laat het belang van een kleine groep automobilisten, die 130 km/uur willen blijven rijden, prevaleren over de gezondheid van kinderen en ouderen. Luchtvaart en de vrachtwagentransportsector kunnen weer rustig achterover gaan leunen.

Er komen honderden biomassacentrales bij, zwaar gesubsidieerd met ruim €11 miljard. Met dit bedrag wordt de emissie van extra NOx en ammoniak, fijnstof, dioxines en furanen gefinancierd.  Als er al geringe effecten van de beperkte snelheidsverlaging zijn dan zal deze te niet worden gedaan door extra stikstofemissie uit de biomassacentrales, waarin hout uit Amerikaanse, Canadese en Baltische landen in Nederland zal worden opgestookt: bossen worden in onze biomassacentrales gesubsidieerd opgestookt om het klimaat te redden!

De aanpak van het kabinet zal gaan nauwelijks of niet gaan leiden tot emissiereductie, maar wel tot een hausse van juridische procedures.

Enkele punten: 

  1. Een zwak compromis waarbij partijen niet in staat zijn gebleken om over hun schaduw heen te springen; opnieuw geen duidelijke keuzes;
  2. Duidelijk dat LTO (CDA) nog steeds in het kabinet zit. Idem ANWB (VVD);
  3. Onvoldoende lering getrokken uit de uitspraken; uitspraken zijn nog steeds niet goed doorgedrongen: eerst depositie reductie en herstel, daarna pas weer projecten;
  4. Stikstof trekt zich niets aan van gemeente en provincie grenzen; problemen grotendeels over de schutting van lagere overheden gegooid; basale weeffout
  5. Snelheid maar beperkt omlaag, moet integraal naar 100 km/uur op snelwegen. Gemiste kans om snelle depositiereductie te bereiken; gemiste kans om SLA te betrekken;
  6. Wegen bijbouwen? Juridisch nauwelijks haalbaar; zo spoedig mogelijk rekening rijden invoeren;
  7. Gebiedsgerichte aanpak veehouderij: oude wijn in nieuwe zakken: zie vroegere reconstructieplannen;
  8. Geen moratorium op nieuwe stallen of biomassacentrales; honderden biomassacentrales met veel stikstof en fijnstof uitstoot komen erbij: 11,4 miljard subsidie voor toename van stikstofemissie;
  9. Er mogen zelfs weer (mega)stallen worden gebouwd;
  10. 2% ammoniak emissie reductie sanering varkenshouderij druppel bekende gloeiende plaat;
  11. Hervorming van veehouderij nodig, in plaats van investeren in stallen;
  12. Drempelwaarde, intern salderen en extern salderen geven grote juridische risico’s; Er moet eerst op gebiedsniveau verzekerd gaan worden dat instandhoudings-doelstellingen gehaald gaan worden. Het realiseren van die doelen zelf hoeft niet persé direct, maar wel is zekerheid vereist over het gaan halen van die doelen. Pas wanneer naleving van artikel 6, lid 1 en 2 Habitatrichtlijn is verzekerd ontstaat ruimte voor salderen en vrijstellingen onder drempelwaarden. Saldering met afroming van 30% is in strijd met de Habitatrichtlijn als niet met een ecologische toets wordt aangetoond dat de instandhoudingsdoelen gehaald gaan worden zodat juridisch hard gemaakt wordt dat bij saldering inderdaad over een mitigerende maatregel kan worden gesproken. De afroming van 30 % als element in het maatregelenpakket kan wel, maar alleen op voorwaarde dat het halen van de instandhoudingsdoelen wordt aangetoond. En dat is het grote manco, want dat zal niet lukken met alleen vrijwillige sanering van piekbelasters. Een afroming met 75% is noodzakelijk om voldoende reductie te halen;
  13. Legalisatie van 3300 meldingen met een “generieke maatregel”? Juridisch niet mogelijk;
  14. In de huidige economische context is het voor de boer onmogelijk om over te gaan naar circulaire landbouw;
  15. Industrie/energiesector/luchtvaart kan achterover leunen;
  16. Een hausse aan juridische procedures te verwachten, zonder ferm programma met 50% emissiereductie in 10 jaar zijn we in 2-3 jaar weer terug bij af;
  17. Klimaatbossen: goed idee, maar lange termijn; robuuste verbindingszones wegbezuinigd door Bleker en niet meer teruggekomen; geen geld voor;
  18. Maatregelen leiden niet tot onvoldoende stikstofdepositiereductie;
  19. Alles bij elkaar te weinig om alle bouwprojecten echt goed vlot te trekken.

 

Mbt veehouderij: Regering trekt geen lessen uit het verleden/Oude wijn in nieuwe zakken

Dit zijn plannen alsof er nooit een Reconstructiewet en provinciale reconstructieplannen zijn geweest. De Reconstructiewet uit 2002 waarmee de intensieve veehouderij zou worden hervormd en stallen rondom natuurgebieden zouden worden uitgeplaatst heeft vele honderden miljoenen heeft gekost. Enkel voor Limburg wordt een bedrag van 940 miljoen genoemd. Die wet heeft het buitengebied van half Nederland op zijn kop gezet door het planologisch opnieuw in te delen in extensiveringsgebieden, verwevingsgebieden en landbouwontwikkelingsgebieden (de beruchte LOG's). En aan het einde van de rit hoofdzakelijk schaalvergroting, nog meer bulkproductie, disfunctionerende luchtwassers, en megastallen heeft opgeleverd. Opgedrongen aan bewoners in die LOG's die niet wisten wat hen overkwam, omdat hen niets was verteld en tallozen ernstig in de problemen heeft gebracht. Van het uitplaatsen van veehouderij rond Natura 2000 zones is weinig terecht gekomen. Het extensiveringsbeleid hoofdzakelijk een mislukking. De reconstructieplannen zijn allemaal een stille dood gestorven. Dit is nog geen 10 jaar geleden gebeurd. Zie de provinciale evaluaties van de reconstructieplannen, die overigens enkel nog met moeite op internet zijn te vinden. Of zie "LOG BOEK, Landbouwontwikkelingsgebieden in beeld" van de Dienst Landelijk Gebied van mei 2010. Met deze recente ervaring wil het kabinet nu opnieuw met een gebiedsgerichte aanpak aan de slag gaan op basis van vrijwilligheid? Alsof er nooit een reconstructiedebacle heeft plaats gehad, waar conclusies uit moeten worden getrokken! Hier dreigt iets vreselijk mis te gaan.

Belangrijk: schaf het Ministerie van LNV af en breng dit onder bij Ministerie EZ. 

 

Advies van commissie Remkes schiet tekort, hiermee komt de vergunningverlening de eerste jaren niet weer op gang en blijft de economie gegijzeld door de intensieve veehouderij

Op 25  september 2019 presenteerde de commissie Remkes haar eerste bevindingen over hoe het verder moet na de PAS-uitspraakvan 29 mei 2019. Duidelijk is dat dit advies tekort schiet om onder andere de bouw weer vlot te trekken. De uitgangspunten van het rapport zijn goed, maar helaas is dat ook het enig positieve aan het advies. De noodzakelijke reductie vanuit de veehoouderij, die de belangrijkste bron van stikstof is, gaat er niet of onvoldoende komen. Nederland blijft op deze manier de eerste jaren nog op slot zitten. Het advies is een gemiste kans om Nederland schoner, gezonder en duurzamer te maken en een halt toe te roepen aan de teloorgang van onze natuur.  

 Uitgangspunten zijn goed:

  1. Geen listen en trucs meer verzinnen;
  2. Niet tornen aan beschermingsniveau van Natura 2000-gebieden;
  3. ADC-toets maar heel beperkt toepasbaar;
  4. Geen drempelwaarden totdat er een flinke depositiereductie is bereikt;
  5. Emissies moeten drastisch omlaag voordat vergunningprocedures weer vlot komen.

Integrale benadering mist nog, belangrijk voor fase 2

De commissie zoemt alleen in op natuurgebieden. De commissie mist daardoor de kans om draagvlak te krijgen voor een breed pakket van maatregelen waaraan alle sectoren bijdragen. Dat draagvlak kan de commissie maken door de stikstofproblematiek te verbinden met de opgaven in het kader van:

  1. het Schone Lucht Akkoord (SLA, met als doel om de gezondheidsschade door luchtvervuiling in 2030 te verminderen);
  2. de klimaatopgave op grond van het Klimaatakkoord van Parijs.

In dat kader zijn er opgaven voor alle sectoren.

Door strikt op de natuurgebieden te focussen mist de commissie een aantal belangrijke argumenten om bijvoorbeeld verkeer en andere sectoren erbij te betrekken. Neem bijvoorbeeld het argument van rustiger rijden op alle wegen: rustiger rijden is beter voor:

  1. gezondheid van alle Nederlanders en vermindert astma bij  kinderen;
  2. past ook in de klimaatdoelen door minder brandstofverbruik en vandaar minder CO2-emissie;
  3. vermindert stikstofdepositie op natuurgebieden.

Door de stikstofproblematiek integraal te bekijken kunnen alle positieve effecten in monetaire termen worden uitgedrukt en meegenomen in de definitieve advisering. Hieruit zal blijken dat maatregelen niet uitsluitend geld kosten maar ook veel baten genereren. 

Aan de commissie de taak om in het fase 2 deel tot een itegrale benadering te komen van de stiofstofproblematiek die de bovengenoemde drie velden verbindt.

 

Waarom het advies verder tekort schiet:

  1. De veehouderij is de grootste bron van stikstof. Zonder generieke korting komt er geen oplossing voor de gijzeling van de economie door de veehouderij. De commissie heeft teveel de oren laten hangen naar de landbouw lobby. Generieke korting van de veestapel wordt niet effectief gevonden maar een generieke verlaging van de maximumsnelheid wel terwijl een snelle reductie van de veestapel juist heel veel reductie zou opleveren. Maatregelen kunnen natuurlijk gebiedsgericht ingevuld worden; de korting op de veestapel kan zo ingevuld worden dat deze sterker wordt toegepast bij bedrijven met veel emissie dichtbij natuurgebieden. Maar het totaal moet wel in de richting van halvering van de veestapel komen en niet beperkt blijven tot het opkopen van een paar achterliggende bedrijven rondom natuurgebieden. Het advies is wat betreft deze sector juridisch dan ook zwak. Immers, er wordt bedoeld dat met deze maatregelen stikstofruimte vrijkomt. Er wordt dus gesaldeerd met afroming. Maar dit zijn art 6 lid 2 maatregelen. Daarmee mag niet gesaldeerd worden. Eerst moeten de maatregelen leiden tot natuurherstel en dan pas ontstaat er ruimte door voor ruimere vergunningverlening. Er komt zelfs geen moratorium op uitbreiding en/of nieuwbouw van veestallen. Dit gaat mogelijk leiden tot een nieuwe stroom van langdurige juridische procedures. 
  2. Relatie met volksgezondheid is niet gemaakt, de enorme maatschappelijke kosten van luchtverontreiniging hadden mee moeten worden gewogen. Dit is een cruciale omissie, die laat zien dat de commissie onvoldoende visie heeft op de problematiek.
  3. Maximumsnelheid verlaging: regering moet de regie nemen, overal in het hele land naar max. 100 km/uur op alle snelwegen.
  4. Moratorium op alle biomassacentrales, zowel grote als kleinere (forse nieuwe bronnen van NOx-stikstof); onmiddellijk stoppen met subsidie verstrekking op alle biomassacentrales (€ 7 miljard); dit bedrag inzetten voor het uit de markt halen van rechten en faciliteren van stoppende boeren.
  5. NOx-emissies van kolencentrales en raffinaderijen halveren.
  6. Beperking van het vliegverkeer door vliegtax zodanig te verhogen dat dit leidt tot fors minder vluchten.
  7. Synergie tussen CO2-emissiereductie en stikstofemissie reductie gemist. Veel maatregelen die voor CO2-emissiebeperking nodig zijn kunnen ook leiden tot emissiebeperking van stikstof. 

Curieus: experimenteren met circulaire landbouw? Biologische agrariërs werken al decennia grotendeels circulair. De commisie heeft hier kennelijk geen kennis van genomen. 

Conclusies:

  1. De commissie zoemt alleen in op natuurgebieden. De commissie mist daardoor de kans om draagvlak te krijgen voor een breed pakket van maatregelen waaraan alle sectoren bijdragen. Dat draagvlak kan de commissie maken door de stikstofproblematiek te verbinden met de opgaven in het kader van het Schone Lucht Akkoord (SLA, met als doel om de gezondheidsschade door luchtvervuiling in 2030 te verminderen) ende klimaatopgave op grond van het Klimaatakkoord van Parijs.
  2. Weinig nieuws in het rapport, gezien de urgentie werden meer concrete maatregelen verwacht; te veel een weergave van huidige situatie: te magere uitkomst van een maanden durende studie.
  3. Aanpak van de veehouderij schiet ernstig tekort. Er komt hiermee geen einde aan de gijzeling van Nederland door de veehouderij. 
  4. De deken van ammoniak en stikstofoxiden zal  niet verdwijnen. Technische maatregelen zijn allang genomen, het laaghangende fruit is al geplukt. Er worden valse verwachtigingen gewekt ten aanzien van innovatieve technieken. Een forse krimp van de veestapel is noodzakelijk.
  5. Ook in de industrie en energiesector zijn concrete maatregelen onbenoemd gebleven. Idem voor de scheepvaart en luchtvaart.
  6. De gestrande bouwprojecten schieten weinig op met dit advies ondanks dat de bouwsector een heel beperkt deel van de stikstofproblematiek veroorzaakt. Het rapport geeft hier helaas geen adequate oplossingsrichting voor aan. 
  7. Het advies is te vaag en gaat de vergunningprocedures niet vlot trekken. Nederland blijft zo de komende jaren nog wel op slot zitten

 

Hoe nu verder?

  1. De politiek zal qua besluitvorming in alle bovengenomede sectoren veel verder moeten gaan dan het advies van de commissie. Anders moet gevreesd worden dat er nog vele jaren geen ruimte zal zijn voor nieuwe ontwikkelingen.
  2. Gezien het gegeven dat de commissie niet in staat is gebleken om in enkele maanden tijd tot een beter en meer concreet pakket van korte termijn maatregelen te komen zijn er twijfels gerezen of de commissie wel over de nodige competenties en visie beschikt. 

 Tot slot

In het rapport worden stikstofemissie en stikstofdepositie soms door elkaar gehaald. Er is blijkbaar onvoldoende expertise binnen de commissie m.b.t. industriële emissies. Zo is het getal van 1,6% op pagina 28 als aandeel van energie en industrie aan de totale stikstofemissie onjuist. Voor NOx is dat 21%, dit wordt niet opgemerkt. Hier worden kennelijk ammoniak en NOx verwisseld. Par. 4.2.4 Bouwsector is tenenkrommend. Het advies biedt nauwelijks/geen soelaas voor de bouwsector, die een relatief kleine bron is, maar wel het grootste slachtoffer van de crisis. Natura 20000-gebieden? Dit zijn enkele voorbeelden. Er is geen poging gedaan om uitputtend te zijn.

 

Andere luchthavens hebben hun vergunning ook niet op orde.

Naast Schiphol hebben ook andere luchthavens in Nederland hun vergunningen niet op orde. Daarmee zijn ze in overtreding. Daarom heeft MOB de overheid gevraagd om tot handhaving over te gaan.

Rotterdam The Hague Airport, Eindhoven Airport, Maastricht Aachen Airport, Lelystad Airport en Groningen Airport Eelde hebben alle vijf geen Natuurbeschermingsvergunning.  Zo'n vergunning is nodig vanwege de stikstofuitstoot van het vliegverkeer, dat schade toebrengt aan de natuur.

Klik op de knop hieronder om ook dit verzoek tot handhaving te lezen.

Verzoek tot handhaving andere luchthavens

Staat Luchthaven Schiphol boven de wet?

MOB verzoekt het Ministerie van I&W en het Ministerie van LNV om zich aan de wet te houden en handhavend op te treden m.b.t. de Luchthaven. Hiervoor dient het aantal vliegbewegingen (starts en landingen) op Luchthaven Schiphol terug te worden gebracht van 500.000 naar 400.000 per jaar. De Luchthaven geeft toe dat er geen vergunning is maar stelt dat dit ook niet nodig zou zijn omdat de Luchthaven 100 jaar bestaat.....

Klik op de knop hieronder om het gehele verzoek tot handhaving te lezen.

Verzoek tot handhaving inrichting schiphol


Brief aan premier M. Rutte

De huidige impasse in de vergunningverlening voor stikstof uitstotende bedrijven kan alleen blijvend worden opgeheven als met name de intensieve veehouderij en de industrie nu eindelijk beschikbare stikstofreducerende maatregelen gaan nemen. De stikstofuitstoot kan daarmee aanzienlijk afnemen. Dit stellen de milieuorganisaties die in mei door de Raad van State in het gelijk werden gesteld, in een brief aan premier Rutte. Klik op de knop hieronder om de brief aan M. Rutte te lezen.

Brief aan M. Rutte


Schade als gevolg van stikstof loopt in miljarden per jaar

Zit er een nieuw debacle aan te komen nu minister Cora van Nieuwenhuizen heeft laten weten dat er "een list moet worden verzonnen" of gaan we nu keuzes maken voor duurzame oplossingen?

We staan op dit moment op een kruispunt: nemen we de goede afslag en gaan we nu echt maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat er over 20 jaar nog een beetje natuur over is in Nederland? Of gaan we weer de trukendoos open trekken en de Natura-2000 gebieden maar asfalteren zoals de PVV roept? En het LTO volgen die nog meer en grotere megastallen wil, liefst nabij of in natuurgebieden? En GroenLinks dat de bouw van biomassacentrales propageert en op dit punt volslagen de weg kwijt lijkt te zijn in het klimaatvraagstuk en daarmee het stikstofprobleem verergert? Om maar te zwijgen over de “agrarische” partijen CDA en SGP die hun zogenaamde rentmeesterschap jaren geleden al op de mestvaalt hebben gedumpt.

 Zie verder onder "Schade a.g.v. stikstof enorm "op deze site.

Uitspraak van Raad van State van 29 mei 2019

De Raad van State heeft vandaag met twintig uitspraken het Nederlandse natuurvergunningenbeleid in strijd verklaard met het Europees recht. De uitspraak betekent dat duizenden natuurvergunningen voor bedrijfsuitbreidingen niet hadden mogen worden verleend op basis van het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Het gaat vooral over veehouderijbedrijven, maar ook om kolencentrales en biomassaverbrandingsinstallaties.

Het gevolg van de uitspraak is bovendien dat het Nederlandse mestbeleid integraal moet worden gewijzigd. De regering wordt verweten de natuurschade door bemesting ernstig te hebben onderschat.

De Nederlandse natuur zucht al meer dan vijftig jaar onder ernstige natuurschade vanwege veel te hoge concentraties stikstof, vooral veroorzaakt door het bedrijfsleven en met name de intensieve veehouderij. De stikstof bedreigt de natuur en daarmee uiteindelijk ook de mensen. De rechtszaken zijn aangespannen door coöperatie Mobilisation for the Environment en vereniging Leefmilieu, in samenwerking met Werkgroep Behoud de Peel. In deze juridische titanenstrijd van de drie kleine milieuorganisaties hebben vijf rechtszittingen plaats gehad in een periode van vier jaar.

Link uitspraak Raad van State: https://www.raadvanstate.nl/actueel/nieuws/@115651/pas-mag/

Europese rechter: Nederlands natuurbeleid zwaar onvoldoende

Onterechte uitbreidingsvergunningen voor duizenden veebedrijven, uitbreiding A27 en drie nieuwe kolencentrales

Het Europese Hof in Luxemburg heeft op 7 november 2018 het Nederlandse natuurvergunningenbeleid van tafel geveegd. De uitspraak betekent dat duizenden natuurvergunningen voor bedrijfsuitbreidingen die sinds 2015 zijn verleend nooit hadden mogen worden afgegeven. Concreet gaat het om bedrijfsuitbreidingen van veehouderijen, diverse kolencentrales en biomassa- installaties. Ook het tracébesluit voor uitbreiding van de Ring Utrecht (A27) met de bijbehorende bedreiging van Amelisweerd is hiermee op losse schroeven komen te staan. De Nederlandse natuur zucht al meer dan vijftig jaar onder ernstige natuurschade vanwege veel te hoge deposities van stikstof, vooral veroorzaakt door het bedrijfsleven en met name de intensieve veehouderij. We vergiftigen onze natuur en daarmee onszelf. 

Lees de uitspraak van het Europese Hof hier.

Download het persbericht hier!


MOB is een zogenaamde NGO (Non-Gouvernementele Organisatie) die zich richt op een aantal kerngebieden waaronder klimaatverandering en biodiversiteit. Wij zijn ervan overtuigd dat, als we:

  • het klimaatprobleem willen oplossen, en:
  • de teruggang van biodiversiteit willen stoppen

tenminste een deel van het budget voor defensie zou moeten gaan worden besteed aan projecten met betrekking tot het voorkomen dan wel beperking van klimaatverandering en het tot staan brengen van de afname van biodiversiteit op de wereld. Vandaar de term “mobilisatie”.

Primair zijn we een ideële organisatie die vindt dat we in Europa en tevens ook in Nederland nog ver verwijderd zijn van een duurzame samenleving en dat daarvoor alle mogelijke krachten moeten worden “gemobiliseerd”.

MOBilisation for the Environment

MOB is een zogenaamde NGO (Non-Gouvernementele Organisatie) die zich richt op een aantal kerngebieden waaronder klimaatverandering en biodiversiteit. Wij zijn ervan overtuigd dat, als we:

  • het klimaatprobleem willen oplossen, en:
  • de teruggang van biodiversiteit willen stoppen

 

tenminste een deel van het budget voor defensie zou moeten gaan worden besteed aan projecten met betrekking tot het voorkomen dan wel beperking van klimaatverandering en het tot staan brengen van de afname van biodiversiteit op de wereld. Vandaar de term “mobilisatie”.

Primair zijn we een ideële organisatie die vindt dat we in Europa en tevens ook in Nederland nog ver verwijderd zijn van een duurzame samenleving en dat daarvoor alle mogelijke krachten moeten worden “gemobiliseerd”.

 

Werkgebied

Een fors deel van ons werk is momenteel in Nederland om de eenvoudige reden dat Nederland qua uitvoering van milieubeleid aan het afglijden is naar de achterhoede van de Europese landen. Ter illustratie: Nederland staat met hernieuwbare energie op de 22e plaats van de 27 EU landen na landen als Estland, Letland, Litouwen, Polen, Hongarije, etc.

Qua luchtkwaliteit behoort Nederland tot de meest vervuilde regio’s van Europa: Nederland heeft daarom ook uitstel gevraagd om aan de Europese eisen voor luchtkwaliteit voor 2015 te gaan voldoen. Deze slechte luchtkwaliteit zorgt er voor dat in de meeste Nederlandse natuurgebieden de depositie van stoffen als SO2, NOx en fluoride hoger is dan wenselijk vanuit het oogpunt van duurzaamheid. Ook met de kwaliteit van het oppervlaktewater scoort Nederland heel slecht. Zie het rapport "Ranking the stars" van de Stichting Natuur & Milieu onderaan deze pagina .

 

MOB is sinds haar oprichting actief geweest in accessielanden omdat het lidmaatschap van de EU ook de verplichting met zich meebrengt om een adequaat milieubeleid uit te voeren. Toelating van een land tot de Europese Unie is een cruciaal moment om milieu sterk in het wettelijke kader van dat land te verankeren.

 

MOB is actief geweest in alle landen die in de afgelopen jaren tot de EG zijn toegetreden. Naast Nederland is MOB momenteel nog steeds actief in de Balkan landen en Turkije (pre-accessieland) waarbij wij ons bezighouden met aanpassing van de nationale milieuwetgeving aan de Europese wetgeving en het bereiken van meer duurzamere manieren van produceren, beperking van industriële emissies naar het milieu, zuiniger gebruik van grondstoffen, etc.

 

Wij richten ons daarbij met name op de invoering van drie cruciale richtlijnen:

  •      Habitatrichtlijn
  •      Vogelrichtlijn;
  •      IPPC richtlijn, nu de RIE (Richtlijn Industriele Emissies).

 

De Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn zijn richtlijnen van de EU waarin aangegeven wordt welke soorten en natuurgebieden beschermd moeten worden door de lidstaten.

De Vogelrichtlijn bevat een lijst van 187 zeldzame of bedreigde vogelsoorten. Voor deze vogelsoorten en voor belangrijke overwinteringsgebieden van trekvogels moeten speciale beschermingszones (worden aangewezen. De Habitatrichtlijn dateert uit 1992. Hierin staat de bescherming van natuurlijke en halfnatuurlijke habitats centraal. In de bijlagen van de Habitatrichtlijn worden 500 plantensoorten, 200 diersoorten (geen vogels, omdat die al onder de Vogelrichtlijn vallen) en 198 habitats genoemd.

 

Enkele voorbeelden van in het buitenland uitgevoerde projecten in het kader van de Habitat en Vogelrichtlijn zijn projecten in Estland en onze activiteiten met betrekking tot verbetering van de kwaliteit van de Donau en de Donau delta, die van groot belang is voor het behoud van biodiversiteit van de Zwarte Zee. Ook is MOB nauw betrokken geweest bij het opzetten van een vergunning en inspectiesysteem in Jordanie. Wij verwijzen hiervoor naar de informatie betreffende andere landen dan Nederland elders op onze website.

 

Hieronder beperken wij ons tot een beschrijving van onze Nederlandse activiteiten.

 

Doelstelling van MOB

De doelstelling van de coöperatie is om in overeenstemming met artikel 130r(1) (thans artikel 174) van het EG-milieubeleid het bevorderen van:

  •      behoud, bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu;
  •      bescherming van de gezondheid van de mens;
  •      behoedzaam en rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen;
  •      het nemen van maatregelen om het hoofd te bieden aan lokale, regionale of mondiale milieuproblemen.

 

Zoals hierboven vermeld concentreren wij ons op twee globale, regionale en lokale prioriteiten:

  •      stoppen cq beperken van klimaatverandering;
  •      stoppen cq beperken van verdere teruggang van biodiversiteit.

 

Wat Nederland betreft blijven wij wijzen op de noodzaak van een systematische verlaging van stikstofdeposities (NOx en NH3) afkomstig van onder andere bedrijfsmatige activiteiten van industrie, landbouw en veeteelt. Van overmatige stikstofdeposities staat wetenschappelijk vast dat deze een schadelijke werking hebben op de biodiversiteit. In 2010 werd voor slechts 20 tot 30% van de Nederlandse natuur de kritische stikstofgrenswaarden gerespecteerd. 

 

Zoals bekend neemt ook in Nederland/Europa de biodiversiteit nog steeds verder af met een nooit eerder in de historie van de aarde vertoonde snelheid. Naast versnippering speelt verzuring hierin een grote rol.

 

Activiteiten 

Onze activiteiten in Nederland betreffen onder andere:

  1. Vergroten van bewustzijn van Nederlandse politici, organisaties en burgers, dat wij binnen de Europese Unie steeds verder gaan achterlopen qua uitvoering van milieubeleid.
  2. Lobbying, beïnvloeding van politiek en het informeren van de Europese Commissie over niet tijdig uitvoeren van EU richtlijnen in Nederland.
  3. Sluiten van convenanten met bedrijven, en als dit niet lukt:
  4. Voeren van procedures.
  5. Samenwerken met milieuorganisaties in specifieke zaken.
  6. Assisteren van gemeentes en bezorgde burgers.

 

Ad 1: Vergroting van milieubewustzijn

Dit doen wij door het geven van lezingen, publicaties, etc. In totaal gaat het om circa 10 lezingen en presentaties per jaar.

 

Wij hebben bijvoorbeeld ook meegewerkt aan programma van Zembla over bedrijven als Tata/Corus (IJmuiden), Thermphos (Vlissingen), REC (Harlingen).

 

MOB heeft een belangrijke rol gespeeld bij de bewustwording van het gegeven dat het gebruik van palmolie als brandstof in centrales een inefficiënte en immorele wijze is van het gebruik van biobrandstoffen. Hiertoe heeft MOB gelobbyd en procedures gevoerd tegen zoveel mogelijk palmolie/ dieselolie initiatieven waaronder onder andere BIOX Groningen, BIOX Rotterdam en BIOX Zeeland. Dit heeft ertoe geleid dat deze rampzalige initiatieven nooit van de grond zijn gekomen. Milieudefensie en Stichting Natuur & Milieu hebben daarbij ook veel lobby werk gedaan naar pers en politiek in nauwe samenwerking met en ondersteund door MOB.

Ook kon in nauwe samenwerking met de Stichting Natuur en Milieu een aantal initiatieven voor de omzetting van (palm)olie in biodiesel worden voorkomen.

 

Verder wijzen wij ook op onze rol gespeeld rol in de landelijke discussie met betrekking tot het niet duurzame gebruik van palmolie, die leidde tot de instelling van de Commissie Cramer en later het opstellen van richtlijnen voor duurzaamheidscriteria voor het gebruik van palmolie.

 

Heel actueel is de bouw van 3 nieuwe kolencentrales in Nederland, waarvan de CO2-emissie zal gaan bijdragen aan een versteking van het broeikas effect en vandaar klimaat verandering. Middels publicaties, procedures én middels overleg met de kolensector zelf wordt geprobeerd het gebruik van kolen in Nederland voor energie opwekking te beperken. MOB is op de achtergrond ook betrokken bij het energie convenant dat voorziet in de vervroegde sluiting van 5 verouderde kolencentrales.

 

Ad 2: Lobby, beïnvloeding van publiek en politiek en het informeren van de Europese Commissie over niet tijdig uitvoeren van EU richtlijnen

In 2002/203 werd ons duidelijk dat het Ministerie VROM niet van plan was om de Wet milieubeheer aan te passen aan de IPPC richtlijn ondanks herhaalde verzoeken van onze zijde. MOB is daarop omstreeks 2003 gestart met dit op systematische wijze aan de orde te stellen in Raad van State procedures. Ook hebben wij een klacht ingediend bij de Europese Commissie waarop Nederland in gebreke is gesteld.

Dit heeft geleid tot aanpassing van de Wet milieubeheer in december 2005 waarbij onder andere het beginsel “ALARA” is vervangen door best beschikbare technieken.

 

Ook later zijn nog klachten gestuurd naar de Europese Commissie over het niet voor oktober 2007 aanpassen van vergunningen van IPPC bedrijven. Nederland is daarop door de Europese Commissie hierover in gebreke gesteld.

Ook is een klacht ingediend over de gebrekkige publicatieverplichtingen in de Awb met betrekking tot bekendmaking van ontwerpbeschikkingen die ons inziens niet voldoen aan de IPPC richtlijn/Aarhus verdrag. Sindsdien zijn er meer brieven naar de Commissie gegaan.

Dit zijn slechts voorbeelden. Met betrekking tot de noodzakelijke aanpassing van het BVA en BEES zijn ook verschillende verzoeken naar het toenmalige Ministerie VROM gestuurd. De MER commissie is aangeschreven vanwege de toen slechte kwaliteit van veel MER rapporten.

 

MOB heeft ook een belangrijke rol gespeeld bij het uiteindelijk weer afschaffen van de door Nederland opgezette NOx-handel. Dit was een ongewenste ontwikkeling omdat door te goedkope NOx-rechten er onvoldoende zicht was op een voldoende snelle daling van de NOx-emissies van grote emittenten als kolencentrales en raffinaderijen.

 

MOB heeft in dit kader ook meegewerkt aan uitzendingen van het TV-programma Zembla over Thermphos en REC (Afvaloven Harlingen), 2 uitzendingen.

 

Ad 3: Sluiten van convenanten

Er zijn een substantieel aantal bedrijven waarmee wij convenanten hebben gesloten, soms ook samen met andere milieugroepen als Stichting Natuur & Milieu, Vereniging Leefmilieu, etc.

Concrete convenanten zijn:

  • Kolencentrale van Electrabel Nijmegen, belangrijke punten: jaargemiddelde stofemissienorm van 5 mg/m3, hetgeen veel strenger is dan de BREF en afzien van palmolie stoken.
  • ARN Nijmegen: emissies van metalen en dioxines een factor 5-10 strenger dan BVA.
  • Electrabel Harculo, waarbij Electrabel verder ook zal afzien van de inzet van palmolie cq bio-olie.
  • HVC Alkmaar en de nieuwe vestiging van HVC Alkmaar in Dordrecht.
  • Aluchemie met betrekking tot luchtemissies van PAK.
  • Q8/KPE olieraffinaderij met betrekking tot beperking van SO2 en NOx-emissies vanuit de inrichting in Rotterdam/Rijnmond.
  • Andere niet bij naam genoemde bedrijven waaronder een substantieel aantal intennsieve veehouderijen.

 

MOB wordt genoemd als een van de aanbevolen organisaties in een “Leidraad voor bewonersgroepen voor overleg met overheid en bedrijf over milieu- en gezondheidkwesties” van het toenmalige Ministerie van VROM.

 

Ad 4: Voeren van procedures 

Als bedrijven niet bereid zijn tot overleg en/of concessies en niet gevoelig zijn voor de media dan blijft alleen de gang naar de rechter over. Dit gebeurt soms namens belanghebbenden, milieuorganisaties, of ook namens MOB.

 

Ad 5 en ad 6: Samenwerken met gemeentes, milieuorganisaties in specifieke zaken en assisteren van bezorgde burgers met procedures

Wij leveren informatie aan naar onder andere de Stichting Natuur & Milieu en assisteren de Stichting bij “zware” procedures als Corus (Hoogovens IJmuiden), raffinaderijen, kolencentrales, etc. Ook werken wij samen met de Gelderse Milieufederatie en de Vereniging Leefmilieu. Wij hebben ook een vorm van samenwerking met de meeste andere provinciale milieufederaties.

 

MOB is via het EEB (European Environmental Bureau) ook betrokken bij het tot stand komen van een aantal specifieke BREFs waaronder de nieuwe LCP BREF en de BREF refineries, die binnenkort zullen verschijnen.

 

MOB is de afgelopen 5 jaar opgetreden als vast adviseur van de gemeente Sliedrecht. MOB neemt regelmatig ook zitting in begeleidingsgroepen. Voorbeelden zijn: het RIVM onderzoek in Zaltbommel (PAK, metalen), Nijmegen (PAK), Weurt (dioxines) en op dit moment het RIVM onderzoek naar de luchtkwaliteit (waaronder dioxines) in Harlingen.    

 

Tot slot vermelden wij nog dat de voorzitter van MOB in februari 2008 is benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau voor het vele werk dat onder de vlag van MOB zonder vergoeding is gedaan.

 

Het bovenstaande is bedoeld om een indruk te geven van het brede scala van door MOB verrichte feitelijke werkzaamheden in Nederland, waarbij we benadrukken dat de bovengenoemde opsomming zeker niet compleet is.

 

Juridische procedures

Voor MOB is het voeren van beroepsprocedures zeker geen hoofdactiviteit noch een doel op zich, maar meer een middel als andere wegen falen. Op grond van Europese wetgeving is MOB daartoe ook bevoegd. Hiervoor verwijzen wij naar de Verordening (EG) Nr. 1367/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 6 september 2006. Hierin zijn in artikel 11 lid 1 vier criteria vastgelegd over toegang tot de rechter van non-gouvernementele organisaties als MOB. MOB voldoet aan alle vier criteria. Op grond hiervan heeft MOB recht tot toegang tot de Nederlandse rechter en het Europese Hof van Justitie.

 

Uitspraak Raad van State van 19 december 2014

De Afdeling Bestuursrecht van de Raad van State heeft op 19 december 2014 uitspraak gedaan in een zaak waarin de provincie Friesland probeerde MOB niet ontvankelijk te laten verklaren. De provincie ging daarin zelfs zover dat  een externe advocaat met deze opdracht werd ingehuurd. Wij vinden dit een laakbare manier van handelen. Immers, het doel hiervan is om te proberen op procedurele gronden onder de bezwaren van MOB tegen afgegeven milieuvergunningen uit te komen. De provincie wist dat de vergunnningen in strijd met de Natuurbeschermingswet waren verleend, maar verleende ze desondanks toch. Tja, wie maalt daar nou om in Friesland? Zie de uitspraak hieronder, bijlage 4.

 

Downloads


  1. Brief aan President Juncker
  2. NM Rapport Ranking the Stars.pdf
  3. Effecten van gelijkblijvende N-depositie op N2000-habitats in de Groote Peel
  4. Uitspraak Raad van State van 19 december 2014

Lees meer