PAS actueel

19 mei 2018: brief aan TROUW-journalist Emiel Hakkenes

Geachte heer Hakkenes,

U schreef in de TROUW van 19 mei een uitgebreid artikel over onbetrouwbare luchtwassers in de veehouderij. Mijn compliment voor dat artikel.

Kort samengevat schrijft u dat de NLse autoreiteiten meer dan 10 jaar milieutechnieken in de veehouderij heeft toegelaten waarvan het effect meervoudig is overschat, met als gevolg een veel grotere geurbelasting voor de omwonenden. Kortom, de luchtwassers doen niet wat de autoriteiten vele jaren hebben beweerd. Op basis van onjuiste milieufeiten zijn talloze vergunningen afgegeven. Veehouders zijn nu boos omdat ze zich belazerd voelen. [einde samenvatting]. 

In reactie op het artikel geef ik u enkele opmerkingen mee.

- De luchtwassers worden door de veeboer gekocht bij luchtwasserfabrikanten. Als die luchtwasserfabrikanten hun vak serieus nemen, dan horen zij te weten wat het werkelijke milieurendement is van die luchtwassers. Als zij dat niet weten, dan is er iets goed mis in die branche. Dan verkopen zij immers apparatuur waarvan zij niet weten wat het waard is. Zouden ook jarenlang op grote schaal tractoren kunnen worden verkocht zonder dat de boeren opmerken dat die tractoren beroerd functioneren? 

- Er hebben jarenlang voorschriften gegolden die de veehouders de plicht oplegden milieurendementsmetingen te doen van de luchtwassers. Veehouders konden weten dat de luchtwassers niet boden wat gesteld werd.

- Het is al jarenlang een publiek geheim dat de luchtwassers disfunctioneren. In 2009 is zelfs een heus proefschrift verschenen over dit onderwerp: Air treatment techniques for abatement of emissions from intensive livestock production, van R.W. Melse, waarin reeds twijfels werden gesteld bij het milieurendement van de betrokken luchtwassers. En, een enkele luchtwasserfabrikant heeft hierover al jaren geleden aan de bel getrokken. Gaat u maar eens zoeken in de archieven van agrarische pers. Als veehouders stellen dat dit nieuws als een donderslag bij heldere hemel komt is grote onzin.

- De verontwaardiging van de veehouders moet met een grote korrel zout worden genomen. Er zijn honderden miljoenen Euro's aan subsidie aan de luchtwassers besteed, tot 33 % van de kosten per luchtwasser. Kortom, aan aanzienlijk deel van de kosten zijn betaald door u en mijzelf.

- De verontwaardiging van de veehouders zijn te meer krokodilletranen als je de reputatie van de veehouders nader onderzoekt met betrekking hun zorgplicht om de luchtwassers deugdelijk te laten functionenren. De veesector trekt met haar verontwaardiging enigszins een te grote broek aan. En dan druk ik mij voorzichtig uit. Zie o.a. de volgende van overheidswege gepubliceerde rapporten, allen beschikbaar via internet:

1. Rapport: resultaten Brabantbrede toezichtsaanpak luchtwassers 2011-2012 (2013, Handhavingssamenwerking Noord Brabant)

2. Naleeftekorten bij luchtwassers in de intensieve veehouderij, Effect op emissie(-reductie) van ammoniak (2012, RIVM briefrapport 609021121/2012 J. Vonk et al.)

3. Toezicht- en naleeftekorten bij de IPPC branche intensieve veehouderij, Onderzoek naar luchtwassystemen en het effect op de ammoniakemissie (2012, Inspectie Leefomgeving en Transport)

- Wat sterk opvalt in de reactie van de staatssecretaris is de stiefmoederlijke aandacht voor de gevolgen voor omwonenden en omliggende natuur. Zij zijn de werkelijke slachtoffers. Bij omwonenden (geurhinder) en natuur (ammoniakschade) treedt kennelijk veel meer schade op. Er zijn ca. 1000 (!) van dergelijke onbetrouwbare luchtwassers geplaatst. Nu vast is komen te staan dat de milieugetallen onjuist zijn en zullen moeten worden bijgesteld, zijn herberekeningen noodzakelijk om de juiste milieuschade vast te stellen. Niet de veehouders zijn het slachtoffer, maar de omgeving van de veehouders. De autoriteiten horen nu met gezwinde spoed herziene milieuberekeningen uit te voeren, en alle omwonenden aan te schrijven die op basis van de juiste cijfers in een geuroverbelaste blijken te zitten. En daarvoor een oplossing te vinden. De veehouder heeft zijn vergunning inmiddels op zak, en zijn bedrijf opgericht. Hij verdient nu zijn geld over de rug van zijn omgeving. En, zoals hiervoor al is gesteld: als de veehouder zijn huiswerk had gemaakt, had ie kunnen (en anders: moeten) weten dat de milieuprestaties van de luchtwassers omstreden zijn.

- Ik wijs u nog op een recente uitspraak van de Rechtbank Gelderland van 20 december 2017 (ECLI:NL:RBGEL:2017:6442). In die zaak is een veehouder uit Bronckhorst door de rechter aansprakelijk gesteld voor het veroorzaken van ontoelaatbare geurhinder bij zijn buren. Onder ontoelaatbare geurhinder verstaat de rechter alle geurhinder waarbij de wettelijke normen van de Wet geurhinder en veehouderij worden overschreden. Dat de veehouder voor die geurbelasting een vergunning had, ontneemt niet zijn aansprakelijkheid voor die geurhinder. Er zijn met de sjoemel-luchtwassers naar schatting 100-en omwonenden die nu de veehouder aansprakelijk kunnen stellen voor onrechtmatige overlast. En terecht. De veehouder kon (danwel moest) weten wat de milieuprestaties zijn van de door hem geplaatste luchtwassers. Koopt een boer een tractor zonder dat ie weet wat dat die tractor ja dan nee kan? En dan zou een boer wel miljoenen (waarvan een deel bovendien gemeenschapsgeld, zie hierboven) besteden aan een luchtwasser zonder dat ie weet wat die waard is? De veehouder is ook zelf verantwoordelijk voor wat ie koopt. En, als hij het daar niet mee eens is dan moet ie verhaal gaan halen bij zijn luchtwasserfabrikant. De vergelijking dringt zich op met de Fibronil-affaire. Ook in die zaak trachtte (of: tracht nog steeds?) de veesector de autoriteiten aansprakelijk te stellen voor de Fibronilschade. Alsof de ondernemer niet zelf verantwoordelijk is voor wie hij uitkiest voor te verlenen diensten. Voor meer info over de rechtszaak, zie:

www.foodlog.nl/artikel/varkensboer-moet-omwonenden-schadeloos-stellen-voor-stank/

- Tot slot, over de natuurschade. Het PAS is mede gebasserd op onjuiste ammoniakemissiecijfers van luchtwassers. Het gaat om naar schatting 1000 luchtwassers, vaak nabij Natura2000 zones. De Aerius berekeningen zullen moeten worden herzien en bijgesteld. De feitelijke ammoniakdeposities zijn kennelijk veel hoger dan waar in de Passende Beoordeling bij het PAS van is uitgegaan. Andermaal zal de ontwikkelingsruimte moeten worden bijgesteld. Onvermijdelijk zal moeten worden vastgesteld dan op nog meer punten meer dan 100% van de ontwikkelingsruimte blijkt te zijn uitgegeven. Kunnen de mensen die verantwoordelijk zijn voor het PAS SVP opstaan? 

Met vriendelijke groet,

V.W.

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

18 mei 2018: open brief aan Minister Wiebes

Geachte heer Wiebes, Excellentie,

Gisteravond bezocht ik een lokale VVD-bijeenkomst, waar u het gesprek aanging met uw partijgenoten over met name de energietransitie.

U hield daar een enigszins naief optimistisch betoog, zoals we die inmiddels van u gewend zijn. Maar, misschien is het ook wel zo dat een minister geen andere keuze heeft dan naief optimisme. U dient immers vooral de mogelijkheden te benutten, en u niet blindstaren op de moeilijkheden. Maar op één punt uit uw verhaal ging ik toch flink stuiteren. Dat was toen u uw toehoorders voorhield dat we ook de zure regen opgelost hebben gekregen, en we dan toch ook de broeikasgassen aangepakt moeten kunnen krijgen. 

Pardon? Hoorde ik dat goed? Dus het PAS bestaat niet? U als minister moet weten dat sinds 2015 met het PAS een beleidsprogramma door de Nederlandse autoriteiten in werking is gesteld dat is bedoeld om de zure regen aan te pakken, die qua megalomaniteit nauwelijks onderdoet voor de 5-jaren-plannen van de voormalige Sowjet Unie. En, mag ik u vragen: lopen er momenteel geen 100-en rechtszaken over het PAS? Wordt op de ministeries volgens u niet met bezorgheid de uitspraak van het EU Hof van Justitie over de (on)houdbaarheid van het PAS afgewacht? Wordt in het regeerakkoord het (potentieel bij de rechter sneuvelen van het) PAS niet genoemd? Of bedoeld u te zeggen: 'er is wellicht enkel nog wat juridisch geneuzel over het PAS, maar het probleem van zure regen speelt niet serieus meer?' Het is gissen. Uw bewering klemt te meer omdat u zich kort daarvoor nog beriep op uw Beta-achtergrond, en u zegt graag vanuit de feiten te willen vertrekken. Nou, als dit uw feiten zijn dan is er iets goed mis met uw feiten.

Ik ontkwam niet aan een stevig interruptie van uw voordracht, en hield u voor: "Dus de Programmatische Aanpak Stikstof bestaat niet, en er loopt geen rechtszaak daarover bij het EU- Hof van Justitie?" U mompelde daarop iets over een beheersbaar probleem, en trachtte later in uw betoog bovendien met een flauwe retorische grap hierover nog de lachers op uw hand te krijgen. 

Na uw verhaal sprak ik nog wat van uw partijgenoten. En, het moet gezegd: veel mensen denken dat we geen probleem meer hebben met zure regen. Dat kan hen nog wel vergeven worden, maar u als minister hoort beter te weten. En dit brengt me bij die andere misstand die al vaker door MOB is genoemd: Natuurmonumenten verzaakt schandelijk haar verantwoordelijkheid. De kennelijk breder verspreide gedachte dat de zure regen geen probleem meer is, is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van Natuurmonumenten. Zij zijn als grootste natuurterreinbeheerder de bekendste en grootste probleemeigenaar, en horen hierover aan de bel te trekken. Hoe kunnen burgers en TK-leden weten dat er nog wat aan de hand is als Natuurmonumenten niet laat horen dat we nog belangrijke stappen moeten zetten? Hoe kunnen VVD-leden weten dat we voorlopig nog niet klaar zijn met de zure regen als Vereniging Natuurmonumenten zwijgt? 

Geachte heer Wiebes, ik ben het van harte eens met uw wens dat we moeten uitgaan van de feiten. Volgende keer beter graag. En, mijn dringende verzoek om bij volgende gelegenheden dat u wat over de energietransitie komt vertellen: schrap SVP die anecdote over de opgeloste zure regen. Dat is eenvoudig lulkoek. 

Met hartelijke groet,

J.C.

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal bijna zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

Foto: Wil Janssen

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die liever lammetjes tellen dan serieus aan de slag gaan. En om het plaatje dan maar verder compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van onze NLse natuurpolitiek. Mag dit SVP de laatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities zou  een verdedigbaar beleid zijn zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen, aldus de woordvoerder van onze regering. Dit betekent: dweilen met de kraan open. Het standpunt van de regering is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

V.W.

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

PAS actueel

19 mei 2018: brief aan TROUW-journalist Emiel Hakkenes

Geachte heer Hakkenes,

U schreef in de TROUW van 19 mei een uitgebreid artikel over onbetrouwbare luchtwassers in de veehouderij. Mijn compliment voor dat artikel.

Kort samengevat schrijft u dat de NLse autoreiteiten meer dan 10 jaar milieutechnieken in de veehouderij heeft toegelaten waarvan het effect meervoudig is overschat, met als gevolg een veel grotere geurbelasting voor de omwonenden. Kortom, de luchtwassers doen niet wat de autoriteiten vele jaren hebben beweerd. Op basis van onjuiste milieufeiten zijn talloze vergunningen afgegeven. Veehouders zijn nu boos omdat ze zich belazerd voelen. [einde samenvatting]. 

In reactie op het artikel geef ik u enkele opmerkingen mee.

- De luchtwassers worden door de veeboer gekocht bij luchtwasserfabrikanten. Als die luchtwasserfabrikanten hun vak serieus nemen, dan horen zij te weten wat het werkelijke milieurendement is van die luchtwassers. Als zij dat niet weten, dan is er iets goed mis in die branche. Dan verkopen zij immers apparatuur waarvan zij niet weten wat het waard is. Zouden ook jarenlang op grote schaal tractoren kunnen worden verkocht zonder dat de boeren opmerken dat die tractoren beroerd functioneren? 

- Er hebben jarenlang voorschriften gegolden die de veehouders de plicht oplegden milieurendementsmetingen te doen van de luchtwassers. Veehouders konden weten dat de luchtwassers niet boden wat gesteld werd.

- Het is al jarenlang een publiek geheim dat de luchtwassers disfunctioneren. In 2009 is zelfs een heus proefschrift verschenen over dit onderwerp: Air treatment techniques for abatement of emissions from intensive livestock production, van R.W. Melse, waarin reeds twijfels werden gesteld bij het milieurendement van de betrokken luchtwassers. En, een enkele luchtwasserfabrikant heeft hierover al jaren geleden aan de bel getrokken. Gaat u maar eens zoeken in de archieven van agrarische pers. Als veehouders stellen dat dit nieuws als een donderslag bij heldere hemel komt is grote onzin.

- De verontwaardiging van de veehouders moet met een grote korrel zout worden genomen. Er zijn honderden miljoenen Euro's aan subsidie aan de luchtwassers besteed, tot 33 % van de kosten per luchtwasser. Kortom, aan aanzienlijk deel van de kosten zijn betaald door u en mijzelf.

- De verontwaardiging van de veehouders zijn te meer krokodilletranen als je de reputatie van de veehouders nader onderzoekt met betrekking hun zorgplicht om de luchtwassers deugdelijk te laten functionenren. De veesector trekt met haar verontwaardiging enigszins een te grote broek aan. En dan druk ik mij voorzichtig uit. Zie o.a. de volgende van overheidswege gepubliceerde rapporten, allen beschikbaar via internet:

1. Rapport: resultaten Brabantbrede toezichtsaanpak luchtwassers 2011-2012 (2013, Handhavingssamenwerking Noord Brabant)

2. Naleeftekorten bij luchtwassers in de intensieve veehouderij, Effect op emissie(-reductie) van ammoniak (2012, RIVM briefrapport 609021121/2012 J. Vonk et al.)

3. Toezicht- en naleeftekorten bij de IPPC branche intensieve veehouderij, Onderzoek naar luchtwassystemen en het effect op de ammoniakemissie (2012, Inspectie Leefomgeving en Transport)

- Wat sterk opvalt in de reactie van de staatssecretaris is de stiefmoederlijke aandacht voor de gevolgen voor omwonenden en omliggende natuur. Zij zijn de werkelijke slachtoffers. Bij omwonenden (geurhinder) en natuur (ammoniakschade) treedt kennelijk veel meer schade op. Er zijn ca. 1000 (!) van dergelijke onbetrouwbare luchtwassers geplaatst. Nu vast is komen te staan dat de milieugetallen onjuist zijn en zullen moeten worden bijgesteld, zijn herberekeningen noodzakelijk om de juiste milieuschade vast te stellen. Niet de veehouders zijn het slachtoffer, maar de omgeving van de veehouders. De autoriteiten horen nu met gezwinde spoed herziene milieuberekeningen uit te voeren, en alle omwonenden aan te schrijven die op basis van de juiste cijfers in een geuroverbelaste blijken te zitten. En daarvoor een oplossing te vinden. De veehouder heeft zijn vergunning inmiddels op zak, en zijn bedrijf opgericht. Hij verdient nu zijn geld over de rug van zijn omgeving. En, zoals hiervoor al is gesteld: als de veehouder zijn huiswerk had gemaakt, had ie kunnen (en anders: moeten) weten dat de milieuprestaties van de luchtwassers omstreden zijn.

- Ik wijs u nog op een recente uitspraak van de Rechtbank Gelderland van 20 december 2017 (ECLI:NL:RBGEL:2017:6442). In die zaak is een veehouder uit Bronckhorst door de rechter aansprakelijk gesteld voor het veroorzaken van ontoelaatbare geurhinder bij zijn buren. Onder ontoelaatbare geurhinder verstaat de rechter alle geurhinder waarbij de wettelijke normen van de Wet geurhinder en veehouderij worden overschreden. Dat de veehouder voor die geurbelasting een vergunning had, ontneemt niet zijn aansprakelijkheid voor die geurhinder. Er zijn met de sjoemel-luchtwassers naar schatting 100-en omwonenden die nu de veehouder aansprakelijk kunnen stellen voor onrechtmatige overlast. En terecht. De veehouder kon (danwel moest) weten wat de milieuprestaties zijn van de door hem geplaatste luchtwassers. Koopt een boer een tractor zonder dat ie weet wat dat die tractor ja dan nee kan? En dan zou een boer wel miljoenen (waarvan een deel bovendien gemeenschapsgeld, zie hierboven) besteden aan een luchtwasser zonder dat ie weet wat die waard is? De veehouder is ook zelf verantwoordelijk voor wat ie koopt. En, als hij het daar niet mee eens is dan moet ie verhaal gaan halen bij zijn luchtwasserfabrikant. De vergelijking dringt zich op met de Fibronil-affaire. Ook in die zaak trachtte (of: tracht nog steeds?) de veesector de autoriteiten aansprakelijk te stellen voor de Fibronilschade. Alsof de ondernemer niet zelf verantwoordelijk is voor wie hij uitkiest voor te verlenen diensten. Voor meer info over de rechtszaak, zie:

www.foodlog.nl/artikel/varkensboer-moet-omwonenden-schadeloos-stellen-voor-stank/

- Tot slot, over de natuurschade. Het PAS is mede gebasserd op onjuiste ammoniakemissiecijfers van luchtwassers. Het gaat om naar schatting 1000 luchtwassers, vaak nabij Natura2000 zones. De Aerius berekeningen zullen moeten worden herzien en bijgesteld. De feitelijke ammoniakdeposities zijn kennelijk veel hoger dan waar in de Passende Beoordeling bij het PAS van is uitgegaan. Andermaal zal de ontwikkelingsruimte moeten worden bijgesteld. Onvermijdelijk zal moeten worden vastgesteld dan op nog meer punten meer dan 100% van de ontwikkelingsruimte blijkt te zijn uitgegeven. Kunnen de mensen die verantwoordelijk zijn voor het PAS SVP opstaan? 

Met vriendelijke groet,

V.W.

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

18 mei 2018: open brief aan Minister Wiebes

Geachte heer Wiebes, Excellentie,

Gisteravond bezocht ik een lokale VVD-bijeenkomst, waar u het gesprek aanging met uw partijgenoten over met name de energietransitie.

U hield daar een enigszins naief optimistisch betoog, zoals we die inmiddels van u gewend zijn. Maar, misschien is het ook wel zo dat een minister geen andere keuze heeft dan naief optimisme. U dient immers vooral de mogelijkheden te benutten, en u niet blindstaren op de moeilijkheden. Maar op één punt uit uw verhaal ging ik toch flink stuiteren. Dat was toen u uw toehoorders voorhield dat we ook de zure regen opgelost hebben gekregen, en we dan toch ook de broeikasgassen aangepakt moeten kunnen krijgen. 

Pardon? Hoorde ik dat goed? Dus het PAS bestaat niet? U als minister moet weten dat sinds 2015 met het PAS een beleidsprogramma door de Nederlandse autoriteiten in werking is gesteld dat is bedoeld om de zure regen aan te pakken, die qua megalomaniteit nauwelijks onderdoet voor de 5-jaren-plannen van de voormalige Sowjet Unie. En, mag ik u vragen: lopen er momenteel geen 100-en rechtszaken over het PAS? Wordt op de ministeries volgens u niet met bezorgheid de uitspraak van het EU Hof van Justitie over de (on)houdbaarheid van het PAS afgewacht? Wordt in het regeerakkoord het (potentieel bij de rechter sneuvelen van het) PAS niet genoemd? Of bedoeld u te zeggen: 'er is wellicht enkel nog wat juridisch geneuzel over het PAS, maar het probleem van zure regen speelt niet serieus meer?' Het is gissen. Uw bewering klemt te meer omdat u zich kort daarvoor nog beriep op uw Beta-achtergrond, en u zegt graag vanuit de feiten te willen vertrekken. Nou, als dit uw feiten zijn dan is er iets goed mis met uw feiten.

Ik ontkwam niet aan een stevig interruptie van uw voordracht, en hield u voor: "Dus de Programmatische Aanpak Stikstof bestaat niet, en er loopt geen rechtszaak daarover bij het EU- Hof van Justitie?" U mompelde daarop iets over een beheersbaar probleem, en trachtte later in uw betoog bovendien met een flauwe retorische grap hierover nog de lachers op uw hand te krijgen. 

Na uw verhaal sprak ik nog wat van uw partijgenoten. En, het moet gezegd: veel mensen denken dat we geen probleem meer hebben met zure regen. Dat kan hen nog wel vergeven worden, maar u als minister hoort beter te weten. En dit brengt me bij die andere misstand die al vaker door MOB is genoemd: Natuurmonumenten verzaakt schandelijk haar verantwoordelijkheid. De kennelijk breder verspreide gedachte dat de zure regen geen probleem meer is, is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van Natuurmonumenten. Zij zijn als grootste natuurterreinbeheerder de bekendste en grootste probleemeigenaar, en horen hierover aan de bel te trekken. Hoe kunnen burgers en TK-leden weten dat er nog wat aan de hand is als Natuurmonumenten niet laat horen dat we nog belangrijke stappen moeten zetten? Hoe kunnen VVD-leden weten dat we voorlopig nog niet klaar zijn met de zure regen als Vereniging Natuurmonumenten zwijgt? 

Geachte heer Wiebes, ik ben het van harte eens met uw wens dat we moeten uitgaan van de feiten. Volgende keer beter graag. En, mijn dringende verzoek om bij volgende gelegenheden dat u wat over de energietransitie komt vertellen: schrap SVP die anecdote over de opgeloste zure regen. Dat is eenvoudig lulkoek. 

Met hartelijke groet,

J.C.

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal bijna zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

Foto: Wil Janssen

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die liever lammetjes tellen dan serieus aan de slag gaan. En om het plaatje dan maar verder compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van onze NLse natuurpolitiek. Mag dit SVP de laatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities zou  een verdedigbaar beleid zijn zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen, aldus de woordvoerder van onze regering. Dit betekent: dweilen met de kraan open. Het standpunt van de regering is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

V.W.

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

PAS actueel

4 mei 2018: verslag rechtszitting 3 mei EU Hof van Justitie te L'burg

Kort samengevat: weinig nieuws, en dat is wellicht goed nieuws.

Het gebouw van het EU Hof van Justitie is gevestigd in een kolossaal en enigszins onmenselijk gebouw in een buitenwijk van Luxemburg- stad. Een rechtszaal zo groot als een voetbalveld, met aan weerszijden vertaaldienst-hokken. Alle EU-talen moeten kunnen worden gesproken en verstaan, elke taal heeft een eigen simultaan-vertaalhok. De 5 rechters en advocaat-generaal zitten onbereikbaar voor alle partijen op grote afstand, op een hoog podium en achter een zware balie. De rechters zijn afkomstig uit Finland, Roemenië, Slovenië, Nederland en Litouwen.

gebouw EU

De voornaamste voertaal op de rechtszitting is Nederlands, maar de procestaal Frans. De vertaaldienst moet alles wat gezegd wordt simultaan vertalen. Dat betekent langzaam praten. Dat ging niet altijd goed, ook niet bij mij. En dat terwijl ik mij nog zo stellig had voorgenomen l.a.n.g.z.a.a.m. te praten Een scherpe oefening in openbaar presenteren. Daarbij komt ook nog dat elke rechtbank weer eigen procesregels heeft, waarvan je van te voren niet precies weet hoe die worden toegepast. Kortom, dit alles geeft de nodige ruis. 

Naast MOB en Ver. Leefmilieu is ook Stg Behoud de Peel partij, en voeren het woord. Verder ook pleidooien van Nederland, de Europese Commissie en Denemarken. Andere EU-landen hadden zich ook partij kunnen hebben gesteld, maar hebben dat niet gedaan. Ook de betrokken 9 veehouderijbedrijven zijn absent. Alle aanwezige partijen hebben 20 minuten spreektijd.

Iedereen heeft zijn of haar verhaal gehouden. De verwachting was dat daarna de werkelijke behandeling zou plaats hebben, en er (scherpe) vragen zouden worden gesteld door de rechters. Maar dat gebeurt nauwelijks. Een soort anti-climax. De spannendste vraag is dan nog gesteld aan de NLse regering door Advocaat-Generaal Kokott. Haar rol is om advies uit te brengen aan de rechters over de zaak. Kokott vraagt of de kritische depositiewaarden inderdaad worden overschreden bij de betrokken Natura 2000 zones. Maar hoe spannend is die vraag nou eigenlijk? De NLse regering kan natuurlijk onmogelijk ontkennen dat de KD-waarden worden overschreden. Maar, zoals we al weten: regeringen mogen liegen en halve waarheden vertellen. De Nederlandse regering reageerde op de vraag van Kokott met de stelling dat het antwoord genuanceerd ligt (...) :

"Niet de overload aan stikstofdepositie is schadelijk, maar de gevolgen van die stikstofdeposities. Als we die gevolgen van de stikstofdepositie kunnnen wegnemen, dan is er geen urgent probleem. We nemen de gevolgen van de stikstofdepositie weg met acties als plaggen en maaien, dus kunnen we spreken van een voldoende hanteerbaar probleem." 

Een eerloze vertoning. Als een echo uit de tijd dat CDA en VVD het natuurbeleid hadden gekaapt en binnen die partijen het standpunt weer was gekaapt door varkensboeren en ponyfokkers. Met een niet nader te noemen PvdA-kamerlid in de Judasrol, en - vooruit - dan ook nog wat rondhupppelende Groen Links-kamerleden die het liefst lammetjes tellen. En om het plaatje dan maar helemaal compleet te maken: Natuurmonumenten komt ons hups vertellen over Nederlandse Oerrrnatuur en Natuur & Milieu stuurt met subsidie van het ministerie een reclamefolder rond over het PAS. Dit alles is ontleend aan de werkelijkheid... Met het pleidooi van de NLse regering herleefde dit recente verleden van het NLse natuurbeheer. Mag dit SVP de allerlaatste keer zijn?   

Er blijft dus gezegd worden dat het onbepaald voortzetten van langdurige overschrijding van kritische positiewaarden (de z.g. KD-waarden) geen probleem is. Kortom: een 'stand still' van de deposities is een verdedigbaar beleid zolang maar gelijktijdig voldoende natuurherstelmaatregelen worden genomen. Weer anders gezegd: we blijven dweilen met de kraan open. Dit standpunt is door MOB c.s. met alle mogelijke argumenten in woord en geschrift bestreden. MOB en Ver. Leefmilieu stellen dat depositie-standstill gelijkstaat met achteruitgang. Waar gedurende decennia veel te hoge stikstofdeposities optreden, treedt accumulatie van schadelijke stoffen op in de bodem. Met de ophoping van verzurende stoffen in de bodem treedt op enig moment een omslagpunt op, waardoor veel stikstofgevoelige natuurtypen het loodje leggen.

Wat is volgens MOB dan wel een mogelijke oplossing? Het PAS kan pas serieus worden genomen als die wordt opgesplitst in enerzijds natuurbeheermaatregelen, die sowieso onvermijdelijk zijn. En anderzijds wel serrieuze stikstofdepositiereductiemaatregelen, eventueel opgedeeld in verschillende sectoren. Een serieuze krimp van de NLse veestapel is onvermijdelijk.

Een tweede vraag van Kokott is geweest of de natuurherstelmaatregelen al dan niet als bronmaatregelen zijn aan te merken. Achter die vraag zit een ingewikkelder juridisch verhaal. In het PAS vliegen de verschillende soorten maatregelen je om de oren: herstelmaatregelen, bronmaatregelen, instandhoudingsmaatregelen, mitigerende maatregelen, compenserende maatregelen, preventieve maatregelen, passende maatregelen. Een belangrijk juridisch punt is welke maatregelen wel en niet mogen worden betrokken in de passende beoordeling die nodig is voor het vergunnen van nieuwe, natuurschadelijke stikstofdeposities. De overheid kan altijd wel met een nauwelijks toegankelijk verhaal komen waarom die nieuwe megastal (of die nieuwe snelweg of woonwijk) geen enkel probleem geeft, al dan niet opgeluisterd met duurbetaalde (witwas-)rapporten. Maar als sommige maatregelen volgens het EU Hof van Justitie 'compenserende maatregelen' in de zin van artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn moeten worden genoemd, dan heeft het PAS een serieus probleem. Een juridische kernvraag is daarom of sommige maatregelen moeten worden aangemerkt als 'compenserende maatregel'. Hoewel dit een essetiële vraag betreft, kwam dit  niet scherp aan bod. 

Naast de vraag of al dan niet sprake is van compenserende maatregelen gaat het - opnieuw louter juridisch bekeken - ook om de volgende punten:

- is bemesting van cultuurgronden een vergunningplichting project?

- welke onderzoekseisen stelt de wet (de zogenoemde 'passende beoordeling' waarin moet zijn onderbouwd dat geen ecologieschade optreedt) indien een groot aantal activiteiten (projecten en plannen) vergunningvrij worden verklaard?

- mogen (al dan niet toekomstige) natuurherstelmaatregelen worden betrokken in de 'passende beoordeling' die aan het PAS ten grondslag is gelegd? 

Misschien is het wel zo dat de rechtszitting in deze zaak weinig toegevoegde waarde heeft. Dat is nu niet duidelijk te zeggen. De rechtszitting heeft overigens niet plaats gehad omdat het EU Hof van Justitie dat nodig vond, maar omdat de NLse regering daar om had gevraagd. Misschien is het wel zo dat de rechters nu nog weinig met het dossier hebben gedaan en op 3 mei enkel alle partijen in de gelegenheid zijn gesteld nog wat te zeggen, naast hetgeen alle partijen eerder hadden geschreven. En nu eerst de A-G Kokott advies gaat uitbrengen, op de rechtszitting aangekondigd voor 12 juli. En dat de rechters en hun medewerkers daarna pas werkelijk met het dossier aan de slag gaan.

De zitting heeft in ieder geval geen nieuwe aanwijzigingen opgeleverd dat het PAS in orde zou zijn. Geen nieuws is wellicht goed nieuws.

Het is nu geduld hebben tot omstreeks 12 juli. Dan komt meer (tussen)nieuws beschikbaar met het advies van A-G Kokott. Dat advies is geen uitspraak, maar enkel een vrijblijvend advies voor het Hof. Maar dat advies heeft in de praktijk wel een serieus gewicht.

Wordt vervolgd.

1 mei 2018: voorbereiding rechtszitting van 3 mei EU Hof van Justitie te Luxemburg-stad

Aanstaande donderdag 3 mei om 09.30 uur zal de rechtszitting plaatshebben van het EU Hof van Justitie over de prejudiciële vragen van de NL Raad van State over het PAS.

Het PAS is een soort multi-vergunning voor alle toekomstige Nederlandse stikstofemissies veroorzaakt door verkeer, industrie, veeteelt / landbouw en huishoudens in de periode 2015-2021.

Ter zitting zullen Mobilisation en Ver. Leefmilieu betogen dat het PAS in strijd is met het Europees Recht.
Stichting Behoud de Peel is ook partij.
In totaal zullen 5 personen als vertegenwoordiger aanwezig zijn, waarvan 3 woordvoerders.
MOB en de Vereniging richten hun argumenten met name op de stikstof (ammoniak)emissies vanwege veehouderij.

Het Europees Recht, meer precies artikel 6 lid 3 Habitatrichtlijn, eist dat de NLse autoriteiten wetenschappelijke zekerheid moet hebben voordat één of meerdere activiteiten wordt toegestaan waarmee potentieel natuurschade optreedt bij Natura 2000 zones.

Nederland is het meest veedichte land van Europa en ver daarbuiten.
Onomstreden treedt al sinds de jaren 60/70 meervoudig hogere stikstofdeposities op dan milieuwetenschappelijk kan worden verantwoord.

De NLse regering meent met het PAS de natuurschade vanwege alle (alle !) stikstof-uitstotende activiteiten voor de volgende 6 jaar te kunnen verantwoorden.
De regering pretendeert daarmee niet enkel een glazen bol te hebben voor toekomstige emissies en deposities.
Bovendien meent het voldoende kennis te hebben van alle scheikundig-biologische processen van de gevolgen van stikstofdeposities op het complexe bodemleven voor zowel flora en fauna om de al decennia optredende schade in de hand te houden.
De Nederlandse regering stelt zich hiermee op als een ecologische tovenaarsleerling, als een kwakzalver die een levensbedreigende infectieziekte denkt te kunnen bestrijden met paracetamol.
Tot op heden hebben de NLse autoriteiten zich bij herhaling niet laten kennen als erg bijzonder krachtdadig of deskundig op het gebied van natuurbeheer.

Tot slot valt op dat Ver. Natuurmonumenten - de eigenlijke probleemeigenaar - onverminderd verstek laat gaan, en daarmee haar verantwoordelijkheid grondig blijft verzaken.

4 april 2018: Europese Commissie geeft Nederland 2 jaar voor derogatie

In vervolg op het bericht van 26 maart hieronder, brief MOB e.a. aan de EU-commissie: Nederland krijgt 2 jaar de tijd in plaats van 4 jaar om de derogatieplichten waar te maken. Dat betekent dat over anderhalf jaar het derogatieverzoek weer opnieuw op tafel komt te liggen bij de EU-Commissie. Kortom, het laatste woord is nog niet gesproken. Een nieuwe derogatie zonder veestapelkrimp als onderdeel van het actieplan bij de derogatie staat gelijk aan wegkijken. 

Wat is de rol van de waterwinbedrijven en de waterschappen in deze zaak? Maar ook bijvoorbeeld Vereniging Natuurmonumenten hebben belang bij schoon water. Waarom laten zij zich amper horen? Denken zijn  naief dat het bereiken van de waterkwaliteitsdoelen kan worden gecombineerd met het hoogste veedichtheid van Europa? VEWIN (samenwerkende waterwinbedrijven) heeft een overeenkomst met LTO gesloten om het gewenste waterkwaliteitsdoel te realiseren, maar ventileert in de landelijke media ook dat de mestvervuiling van het grondwater een groot probleem is. De overeenkomst met LTO roept vragen op, omdat LTO slechts een beperkt deel van de agrariërs vertegenwoordigd. Veel varkens-, pluimvee-, en melkveehouders zijn niet bij LTO aangesloten. Bovendien: in hoeverre kan de LTO haar leden werkelijk binden aan doelen? Welke middelen heeft VEWIN indien de afgespoken doelen niet worden gehaald? Deze vragen zijn onbeantwoord. 

Nu kan anderhalf jaar gewerkt worden aan een coalitie van partijen om zich dan opnieuw bij de EU-Commissie te laten horen. 

26 maart 2018: brief aan de Europese Commissie over 6e derogatie Nitraatrichtlijn en de Nederlandse mestfraudecultuur

Op 26 maart 2018 is namens MOB en nog 10 organisaties een brief verzonden aan de Europese Commissie met het verzoek om een 6e Nederlandse derogatie van de Nitraatrichtlijn te weigeren. Gegeven de recent aan het licht gekomen mestfraudecultuur waarvan de veehouderij diep doordrongen blijkt, en een Nederlandse overheid die blijkbaar jarenlang achterover heeft geleund, kan een 6e NLse derogatie van de Nitraatrichtlijn geen bijdrage zijn aan het bereiken van de doelstellingen van de Nitraatrichtlijn. Te meer niet, nu het 6e actieprogramma dat is overlegd door de Nederlandse Overheid nauwelijks serieus beleid aankondigt om de fraude aan te pakken. 

De Nitraatrichtlijn staat beleidsmatig los van de PAS en de Habitatrichtlijn. Aangezien de oorsprong van de milieuschade dezelfde is, kon deze brief niet ongeschreven blijven.

Voor de inhoud van de brief, zie de webpagina:

Nitraatrichtlijn weigeren 6e derogatie 

 

9 maart 2018: Raad van State schorst PAS vergunningen voor veehouderij !

MOB, Vereniging Leefmilieu en Werkgroep Behoud de Peel zijn door de Raad van State in het gelijk gesteld met hun verzoek om natuurvergunningen voor veehouderij te schorsen. De vergunningen waren verleend door de provincies Gelderland en Limburg op basis van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). MOB en partners stellen dat de provincies veel te veel vergunningen hebben afgegeven waardoor onacceptabele natuurschade optreedt. De Raad van State bevestigt dat teveel vergunningen zijn uitgegeven, en zegt nu rekening te houden met veel meer schorsingsverzoeken van verleende vergunningen. Zie hier voor de uitspraak. Bij de uitspraak heeft de Raad van State ook een persbericht uitgebracht. 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben honderden beroepen lopen tegen evenveel vergunningbesluiten. Zij zijn gedwongen zoveel beroepen in te stellen door de systematiek van het PAS. Elke vergunning die niet wordt aangevochten wordt onherroepelijk, en zal in stand blijven ook als de bestuursrechter later tot de conclusie moet komen dat het PAS geen stand kan houden. MOB en Vereniging Leefmilieu overwegen om het aantal in te stellen beroepen van natuurvergunningbesluiten voor veehouderij verder op te voeren. Daarbij zullen dan ook meer verzoeken om schorsing worden ingediend. 

Voor meer informatie, zie de voorgaande berichten en elders op de website.

VW 10/3/2018

26 februari 2018: rechtszitting Raad van State positief

In vervolg op het vorige bericht: op 26 februari heeft de rechtszitting plaats gehad van de Raad van State over het verzoek om schorsing van 4 vergunningen waarmee door GS van Gelderland een toename van ammoniakdeposities op stikstofgevoelige natuur was toegestaan aan een viertal veehouderijbedrijven. De zaak is gelijktijdig behandeld met een vergelijkbaar verzoek van Werkgroep Behoud de Peel over een Limburgs vergunningbesluit. 

Een korte toelichting waar het precies over gaat: Het bevoegde gezag mag vergunning uitgeven voor toenames van natuurschadelijk ammoniakdeposities indien vaststaat dat de cumulatieve (gezamenlijke) deposities van al die verleende vergunningen een bepaald depositieplafond niet overschrijden. Dat heet in het PAS 'ontwikkelingsruimte', waarbij dus een hard plafond is gesteld. Daarvoor bestaat een - nauwelijks te bevatten - rekenprogramma met de naam Aerius. Dat rekenprogramma is uiteindelijk niet veel meer dan een administratie van alle stikstofemissies en -deposities, inclusief mutaties. Want: (vee)bedrijven staken, maar breiden ook uit. Nieuwe wegen en woonwijken worden aangelegd. Al die veranderingen moeten verwerkt worden in het rekenprogramma. Dat rekenprogramma moet natuurlijk wel betrouwbaar zijn (representatief zijn voor de werkelijke situatie). De hele rechtszitting ging over de (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma. Het ging er dus nogal technisch aan toe, met versluierende woorden als 'de nieuwe 100%'.       

MOB en Vereniging Leefmilieu zijn tevreden over het verloop van de rechtszitting. De Raad van State stelde precies de vragen die volgens MOB en de Vereniging gesteld hadden moeten worden. 

Het Gelderse provinciebestuur (of, beter gezegd: de regering; het PAS bureau dat alles uitvoert wordt immers vooral aangestuurd door de regering, en nauwelijks ook door de provincies; de regering loopt in deze zaken verstoppertje te spelen achter de rug van de provincies) had nieuwe depositieberekeningen gemaakt van de ontwikkelingsruimte. En daarmee ook van het hiervoor genoemde 'plafond', omdat de oorspronkelijke berekeningen onjuist bleken te zijn. Dit was noodzakelijk omdat de regering bij de oorspronkelijke berekeningen in 2015 veel natuur was 'vergeten' mee te nemen in het rekenprogramma. 'Vergeten' omdat veel van die natuurgebieden wel degelijk bekend waren, maar er was haast! De toenmalige Minister wilde het besluit er persee doorheen duwen: ze had liever een slecht PAS-besluit dan een uitgesteld PAS-besluit. Met een slecht PAS-besluit heb je enkel verder afstervende natuur, maar daar let bijna niemand op. Met een uitgesteld PAS-besluit heeft de Minister te maken met bedrijven die wel een boel politiek kabaal kunnen maken als ze niet verder mogen uitbreiden. 

Het alsnog toevoegen van 'vergeten' natuurgebieden geeft logischerwijs heel andere depositieberekeningen. Want: hoe korter de afstand tussen emissiebron en natuurgebied, hoe hoger de neerslag. De herziening van het rekenprogramma wordt nu verdedigd door dit 'voortschrijdende inzichten' te noemen, in een poging het eigen straatje schoon te vegen. Als de regering eerlijk zou zijn dan had zij erkend dat die fouten in 2015 al bekend waren. 

Door de herberekening is nu vast komen te staan dat teveel vergunningen zijn uitgegeven. Het 6-jarige PAS is opgedeeld in twee periodes van drie jaar. In de eerste 3 jaar die loopt van 1 juli 2015 tot en met 1 juli 2018 mag maximaal 60% van de ontwikkelingsruimte worden vergund. In de tweede helft van het PAS die loopt van 1 juli 2018 tot en met 1 juli 2021 mag de overige 40% worden uitgedeeld middels vergunningen. We zitten nu nog in de eerste PAS-helft. Vast is komen te staan dat op duizenden rekenpunten nu al de volle 100% van de ontwikkelingsruimte is uitgedeeld middels de verleende vergunningen, terwijl maximaal 60% had mogen zijn uitgedeeld. In sommige gevallen blijkt nu zelfs al meer dan 100% te zijn uitgedeeld. De oorzaak hiervan zou zijn dat de oorspronkelijke berekende ontwikkelingsruimte onjuist was ( de oude 100%), en een nieuwe ontwikkelingsruimte moest worden berekend (de nieuwe 100%).    

In essentie is de zaak heel simpel. De regering heeft het PAS er in 2015 doorgeduwd, terwijl die volstrekt onvolledig was, met als gevolg dat nu veel te veel vergunningen zijn verleend. De Raad van State vroeg onder meer aan de regering hoe ze denkt dit te gaan oplossen. De regering antwoordde hierop doodleuk: 'Er is geen probleem. Uiteindelijk komt het allemaal goed'. Het is maar zeer de vraag of de Raad van State dat ook gaat vinden. Ook vroeg de Raad van State aan de regering of wellicht aanleiding moet worden gezien om de teveel verleende vergunningen in te trekken. 'Niet nodig', zo antwoordde de regering. Kortom, de regering lijkt pertinent niet te willen begrijpen dat het hier over de Wet Natuurbescherming gaat, en niet over de Wet Bedrijfsbescherming.

Intussen is de uitspraak beschikbaar, zie hier 

NB : Raak vooral niet in verwarring met de gelijktijdig lopende zaak over de prejudiciële vragen door de Raad van State bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Zie hier. Die procedure bij het Europees Hof gaat niet over de technische (on)betrouwbaarheid van het rekenprogramma Aerius, maar over zuiver juridische vragen als 'mogen veel projecten vergunningvrij worden verklaard?', en 'mogen nu al nieuwe natuurschadelijke activiteiten worden toegestaan in ruil voor toekomstig, en daarmee onzeker natuurbeheer?'. Die zaak loopt ook, maar staat procedureeel los van deze zaak die 26 februari bij de Raad van State diende.

Omdat de regering doorgaat met vergunningen verlenen lopende de procedure bij het Hof van Justitie, wil MOB gedaan krijgen dat daar een einde aan komt. Want; tegen de tijd dat het Hof van Justitie de prejudiciële vragen heeft beantwoord dreigen veel bedrijven en andere projecten hun vergunning al te hebben binnengehengeld. Alle verleende vergunningen die nu niet worden aangevochten bij de rechter zijn dan onherroepelijk. En de kans is minimaal dat de regering de verantwoordelijkheid zal nemen om die vergunningen te gaan intrekken als het PAS niet in orde blijkt. Het bedrijfsleven heeft immers een superlobby, terwijl de natuur het moet hebben van een club als Vereniging Natuurmonumenten, die tot nu toe nauwelijks een vinger uitsteekt. Natuurmonumenten lijkt pas in beweging te gaan komen als het te laat is. Het verzaken van Natuurmonumenten is daarmee een deel van het probleem. 

Voor meer informatie over het PAS, en de totstandkoming daarvan, zie de MOB webpagina 'Natuur en Veehouderij'. 

VW 6/3/2018

23 februari 2018: PLATLEGGEN VERGUNNINGVERLENING DREIGT NA REKENFOUT PROVINCIES

Rekenfout raakt ook de 200 eerder aangespannen beroepszaken 

MOB en Vereniging Leefmilieu hebben een verzoek om schorsing van een viertal Wnb-vergunningen ingediend bij de Raad van State om de vergunningverlening voor veebedrijven gestaakt te krijgen. Het proces volgt op de erkenning van de provincies dat ernstige rekenfouten zijn gemaakt. Dit is nodig omdat de provincies zijn doorgegaan met vergunningen afgeven terwijl over de vergunningverlening prejudiciële zijn gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Als het verzoek door de Raad van State wordt toegewezen dan moeten honderden bedrijven hun uitbreidingsplannen uitstellen. De rechtszitting heeft op maandag 26 februari 2018 plaats gehad. Ruim 2 weken later wordt uitspraak verwacht.   

De rekenfouten zijn gemaakt in een milieurekenprogramma voor natuurschade door stikstof. Het gaat om rekenprogramma Aerius dat onderdeel uitmaakt van de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). De PAS is in werking sinds 1 juli 2015 en wordt gebruikt om vergunningen af  te geven aan bedrijven. De natuurkaarten die daarbij zijn gebruikt blijken in veel gevallen onvolledig te zijn geweest. Hierdoor zijn in de afgelopen twee jaar onjuiste milieuberekeningen gemaakt en onterecht vergunningen verleend.

De twee organisaties - Mobilisation for the Environment  en Vereniging Leefmilieu - hebben in de afgelopen 2 jaar al 200 rechtszaken aangespannen. Nu de provincies hebben erkend dat zij twee jaar lang vergunningen hebben afgegeven op basis van onjuiste berekeningen wordt verwacht dat die beroepen worden toegewezen.

Nederland is het meest veedichte land van Europa. De Nederlandse natuur wordt zwaar getroffen door de vervuiling afkomstig van de veehouderij. Door de mest van 12,5 miljoen Nederlandse varkens, 107 miljoen kippen en 4 miljoen runderen (in 2015 in totaal 75 miljard kilo mest) treedt zware vervuiling en natuurschade op. Recent is nog door het NRC grootschalige mestfraude door veehouders aan het licht gebracht.

"Het lijkt wel een vast patroon." aldus Valentijn Wösten, raadsman van beide organisaties. " Eerder stond de overheid er al gekleurd op door milieurekenfouten bij de luchthaven Lelystad. De overheid gaat ook diep door het stof nadat eerst aardbevingsrisico door gaswinnning in Groningen tientallen jaren is ontkend. En nu blijkt onze natuur in slechte handen bij deze overheid."

VW 23/2/2018

 


Lees meer